Νέα ερωτήματα για τις δημοσιεύσεις στη Χίο
Η συζήτηση γύρω από τις κρατικές διαφημίσεις και τις δημοσιεύσεις στον τοπικό Τύπο φαίνεται
πως ανοίγει ξανά στη Χίο, προκαλώντας αντιδράσεις και έντονο προβληματισμό στον χώρο των
μέσων ενημέρωσης. Σε μια περίοδο όπου οι περισσότερες μικρές επιχειρήσεις ενημέρωσης
παλεύουν καθημερινά για την επιβίωσή τους, οι καταγγελίες περί «δύο μέτρων και δύο σταθμών»
στις κρατικές καταχωρίσεις δημιουργούν εύλογα ερωτήματα για τη διαφάνεια και την ισονομία.
Οι νόμιμες διαδικασίες για κρατικές δημοσιεύσεις και διαφημιστικές καμπάνιες είναι ξεκάθαρες.
Υπάρχουν συγκεκριμένες προϋποθέσεις που πρέπει να πληρούν οι εφημερίδες ώστε να μπορούν
να συμμετέχουν σε κρατικές καταχωρίσεις, με στόχο – θεωρητικά τουλάχιστον – να διασφαλίζεται η
νομιμότητα, η διαφάνεια και η ίση μεταχείριση όλων των μέσων ενημέρωσης.
Ωστόσο, στη Χίο φαίνεται πως για ακόμη μία φορά υπάρχουν «γκρίζες ζώνες» που προκαλούν
αντιδράσεις. Σύμφωνα με όσα καταγγέλλονται στον χώρο του τοπικού Τύπου, εβδομαδιαία
εφημερίδα του νησιού, η οποία – όπως υποστηρίζεται – δεν πληροί τις νόμιμες προϋποθέσεις για
κρατικές δημοσιεύσεις, φέρεται να φιλοξένησε καμπάνια του Υπουργείου Κοινωνικής Συνοχής και
Οικογένειας.
Και κάπου εδώ ξεκινά το μεγάλο ερώτημα που συζητείται έντονα στους κύκλους της ενημέρωσης:
ποιο χέρι τελικά «σπρώχνει» κρατικές διαφημίσεις και δημόσιο χρήμα σε μέσα ενημέρωσης που
δεν πληρούν – τις προϋποθέσεις νομιμότητας; Ποιος αποφασίζει ποιοι τηρούν τον νόμο και ποιοι
φαίνεται να εξαιρούνται από αυτόν;
Το ερώτημα που τίθεται πλέον ανοιχτά είναι απλό: πώς πραγματοποιούνται κρατικές καταχωρίσεις
σε μέσα που δεν διαθέτουν τις απαραίτητες προϋποθέσεις; Και κυρίως, ποιος ελέγχει τελικά τη
διαδικασία;
Για τους ανθρώπους του τοπικού Τύπου που προσπαθούν καθημερινά να λειτουργήσουν νόμιμα,
να τηρούν τις οικονομικές και επαγγελματικές υποχρεώσεις τους και να παραμένουν ενεργοί μέσα
σε ένα ιδιαίτερα δύσκολο περιβάλλον, τέτοιες πρακτικές δημιουργούν ακόμη μεγαλύτερη ασφυξία.
Η αγορά των τοπικών μέσων είναι ήδη περιορισμένη, οι διαφημιστικές δυνατότητες μικρές και το
κόστος λειτουργίας συνεχώς αυξανόμενο. Όταν λοιπόν υπάρχουν υπόνοιες ότι οι κανόνες δεν
εφαρμόζονται για όλους με τον ίδιο τρόπο, τότε η δυσπιστία μεγαλώνει.
Στη Χίο, άλλωστε, πολλοί κάνουν λόγο εδώ και χρόνια για ένα κλειστό σύστημα σχέσεων,
εξυπηρετήσεων και επιλογών που αφήνει εκτός όσους δεν ανήκουν στους «εκλεκτούς». Ένα
περιβάλλον όπου, όπως καταγγέλλεται συχνά, η νομιμότητα χρησιμοποιείται επιλεκτικά: αυστηρή
για κάποιους, ελαστική για άλλους.
Το πρόβλημα όμως δεν αφορά μόνο τους επαγγελματίες των μέσων ενημέρωσης. Αγγίζει άμεσα
και το ίδιο το δημόσιο χρήμα. Οι κρατικές καμπάνιες χρηματοδοτούνται από τους πολίτες και
οφείλουν να κατανέμονται με απολύτως διαφανείς διαδικασίες, χωρίς σκιές και χωρίς εξαιρέσεις.
Διαφορετικά, δημιουργείται η αίσθηση ότι το κράτος λειτουργεί με διαφορετικούς κανόνες ανάλογα
με το ποιος βρίσκεται απέναντι.
Την ίδια στιγμή, οι μικρές περιφερειακές εφημερίδες βρίσκονται σε οριακό σημείο. Πολλές
επιχειρήσεις ενημέρωσης σε νησιά και επαρχία δίνουν καθημερινό αγώνα για να διατηρήσουν
θέσεις εργασίας, να πληρώνουν ασφαλιστικές και φορολογικές υποχρεώσεις και να συνεχίσουν να παρέχουν ενημέρωση στις τοπικές κοινωνίες. Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κάθε κρατική
καταχώριση έχει ιδιαίτερη σημασία.
Για αυτό και οι φωνές που ζητούν πλήρη διαφάνεια πληθαίνουν. Ζητούνται ξεκάθαρες απαντήσεις:
με ποια κριτήρια επιλέγονται τα μέσα ενημέρωσης για κρατικές καμπάνιες; Υπάρχουν έλεγχοι;
Τηρούνται οι νόμιμες διαδικασίες; Και αν όχι, ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη;
Η υπόθεση αυτή έρχεται να προστεθεί σε μια γενικότερη εικόνα αμφισβήτησης που επικρατεί το
τελευταίο διάστημα στον χώρο της ενημέρωσης. Οι πολίτες απαιτούν καθαρούς κανόνες,
διαφάνεια και ίση μεταχείριση. Και οι επαγγελματίες του Τύπου ζητούν κάτι αυτονόητο: να ισχύει ο
ίδιος νόμος για όλους.
Το μόνο βέβαιο είναι ότι τέτοιες υποθέσεις δεν μπορούν πλέον να περνούν απαρατήρητες. Γιατί
όταν η νομιμότητα αμφισβητείται και οι κανόνες μοιάζουν να αλλάζουν ανάλογα με τις περιστάσεις,
τότε το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τον Τύπο. Αφορά την ίδια την αξιοπιστία των θεσμών.
