Ναυτικός: Το επάγγελμα που χάνεται – Και γιατί δεν επιστρέφει η νέα γενιά
Η εικόνα της ελληνικής ναυτοσύνης έχει αλλάξει δραματικά τις τελευταίες δεκαετίες. Από τους 120.000 Έλληνες ναυτικούς του 1970, σήμερα έχουν απομείνει λιγότεροι από 26.000, σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Ναυτικού Απομαχικού Ταμείου (ΝΑΤ). Η πτώση αυτή δεν είναι απλώς αριθμητική. Είναι ενδεικτική μιας βαθιάς απαξίωσης του ναυτικού επαγγέλματος στην Ελλάδα – και της δυσκολίας προσέλκυσης νέων στο επάγγελμα.
Οι συνθήκες έχουν αλλάξει ριζικά. Οι δεκαετίες του ’60 και του ’70, αν και σκληρές, χαρακτηρίζονταν από αίσθημα συνοχής, εθνικής υπερηφάνειας και αξιοπρεπείς απολαβές, που έκαναν την επιλογή της θάλασσας ελκυστική. Οι Έλληνες ναυτικοί αποτέλεσαν τον πυρήνα του «ελληνικού θαύματος» της ναυτιλίας, μετατρέποντας την Ελλάδα σε κυρίαρχη ναυτιλιακή δύναμη παγκοσμίως.
Ωστόσο, από το 2001 και μετά, με αφορμή τις τρομοκρατικές επιθέσεις στις ΗΠΑ και την παγκόσμια αναμόρφωση των κανονισμών ασφαλείας, η ζωή στα πλοία άλλαξε ριζικά. Ελέγχοι, γραφειοκρατία, απαγορεύσεις, στρες και απομόνωση άρχισαν να επιβαρύνουν την καθημερινότητα των ναυτεργατών, οδηγώντας σταδιακά σε μαζική αποχώρηση και αποστροφή νέων στο επάγγελμα.
Παρά την τεχνολογική πρόοδο και την καλύτερη επικοινωνία με τους οικείους, η σύγχρονη ναυτική ζωή χαρακτηρίζεται πλέον από υπερβολικό φόρτο εργασίας, ανεπαρκή υποστήριξη ψυχικής και σωματικής υγείας, χαμηλή ποιότητα διατροφής και έλλειψη ευκαιριών διασκέδασης ή επαγγελματικής ανέλιξης. Οι μισθοί παραμένουν στάσιμοι εδώ και 15 χρόνια, ενώ το κόστος ζωής αυξάνεται ραγδαία.
Ειδικά για τον Έλληνα ναυτεργάτη, οι επιβαρύνσεις είναι ακόμη μεγαλύτερες. Φορολογείται βαριά (μέχρι και 24% σε προηγούμενα έτη), χωρίς να απολαμβάνει αντίστοιχες κοινωνικές παροχές. Δεν έχει μειωμένα εισιτήρια, έχει υποβαθμισμένο ασφαλιστικό καθεστώς και σε αρκετές περιπτώσεις δεν λαμβάνει καν το ΕΦΑΠΑΞ που του αναλογεί.
Η παντελής απουσία εθνικής στρατηγικής και πολιτικής βούλησης για στήριξη του ναυτικού επαγγέλματος έχει εντείνει την κρίση. Ο Έλληνας ναυτεργάτης αισθάνεται εγκαταλειμμένος από το κράτος, χωρίς κίνητρα και δίχως αναγνώριση του έργου του. Ακόμη και στοιχειώδη ζητήματα, όπως η ποιότητα της τροφής ή η πρόσβαση στο ίντερνετ εν πλω, δεν αντιμετωπίζονται ουσιαστικά.
Και όμως, το επάγγελμα του ναυτικού, παρά τις δυσκολίες, είναι ένας πυλώνας της ελληνικής οικονομίας και εθνικής ταυτότητας. Οι ναυτεργάτες της Χίου και όλης της Ελλάδας συνεχίζουν να εργάζονται με αυταπάρνηση, στηρίζοντας μια βιομηχανία που φέρνει πολύτιμο συνάλλαγμα στη χώρα.
Όπως εύστοχα σημειώνεται από την ΠΕΣ/ΝΑΤ Χίου:
“Ένα σωρό κηφήνες αρμέγουν την αγελάδα που λέγεται βαπόρι, εκτός από τον Ναυτεργάτη που την βοσκάει και την φροντίζει.”
Οφείλουμε ως κοινωνία και Πολιτεία να δούμε ξανά τον ναυτικό όχι ως «γραφειοκρατικό αριθμό», αλλά ως αναντικατάστατο κρίκο της εθνικής ναυτιλίας. Χωρίς αυτόν, τα καράβια δεν θα ταξιδεύουν – και το μέλλον της ελληνικής ναυτιλίας θα είναι εξίσου αβέβαιο με το παρόν του Έλληνα ναυτεργάτη.
