Του Παύλου Καλογεράκη
Υπάρχουν έργα που δεν γράφονται απλώς με μελάνι και χαρτί. Γράφονται με χρόνο, επιμονή, αγάπη για τον τόπο και βαθιά επίγνωση ότι κάτι πολύτιμο κινδυνεύει να χαθεί, αν δεν καταγραφεί. Ένα τέτοιο έργο είναι το πολυσέλιδο αξιολογότατο βιβλίο του συναδέλφου εκπαιδευτικού Αριστείδη Κελεπερτζή με τον εύστοχο και χαρακτηριστικό τίτλο «Ο θυμόσοφος λόγος στα Καρδάμυλα», αφιερωμένο στις παροιμίες των Καρδαμύλων οι οποίες ακούγονταν και ακούγονται και σε πολλά άλλα μέρη.
Η έκδοση αυτή αποτελεί, αναμφίβολα, καρπό πολυετούς έρευνας, συλλογής, καταγραφής και ταξινόμησης. Πίσω από κάθε παροιμία υπάρχει ένας άνθρωπος, μια εποχή, μια εμπειρία ζωής, ένας τρόπος να παρατηρεί κανείς τον κόσμο και να αντλεί από αυτόν συμπεράσματα. Ο συγγραφέας, (όπως και άλλοι παλαιότερα), συγκεντρώνοντας και διασώζοντας αυτόν τον πολύτιμο προφορικό πλούτο, δεν καταγράφει απλώς λέξεις και φράσεις. Καταγράφει ένα σημαντικό μέρος της συλλογικής μνήμης των Καρδαμύλων και, ευρύτερα, της λαϊκής μας παράδοσης.
Η παροιμία είναι ίσως η πιο σύντομη μορφή φιλοσοφίας του λαού. Μέσα σε λίγες λέξεις μπορεί να περικλείει μια ολόκληρη εμπειρία ζωής. Είναι ο λόγος των ανθρώπων που έζησαν, δοκίμασαν, έπαθαν, παρατήρησαν και τελικά συμπύκνωσαν την εμπειρία τους σε μια φράση εύκολη να απομνημονευθεί.
Και εδώ βρίσκεται η ιδιαίτερη παιδευτική αξία της. Οι παροιμίες δεν ανήκουν αποκλειστικά στο παρελθόν. Εξακολουθούν και σήμερα να μπορούν να διδάσκουν.
Μιλούν για την εργατικότητα και την τεμπελιά, τη φρόνηση και την επιπολαιότητα, την αλληλεγγύη, την εντιμότητα, την υπομονή, τη φιλοδοξία, τη φιλία, την ανθρώπινη αδυναμία και τις συνέπειες των πράξεών μας. Με έναν λόγο σύντομο, παραστατικό και συχνά χιουμοριστικό, μεταφέρουν αξίες και στάσεις ζωής που η σύγχρονη παιδεία έχει ανάγκη να επαναφέρει στο προσκήνιο.
Ιδιαίτερα για τον εκπαιδευτικό, η παροιμία αποτελεί ένα μικρό αλλά πολύτιμο παιδαγωγικό εργαλείο. Μπορεί να γίνει αφορμή για συζήτηση, προβληματισμό, γλωσσική καλλιέργεια και κριτική σκέψη. Γιατί η πραγματική παιδεία δεν είναι μόνο η μετάδοση γνώσεων, αλλά είναι και η καλλιέργεια της κρίσης, του χαρακτήρα και της ικανότητας του ανθρώπου να αντλεί διδάγματα από την εμπειρία.
Ο Αριστείδης Κελεπερτζής, με «Τον θυμόσοφο λόγο», προσφέρει επομένως κάτι περισσότερο από ένα λαογραφικό βιβλίο. Προσφέρει μια γέφυρα ανάμεσα στο χθες και στο σήμερα. Διασώζει έναν λόγο που γεννήθηκε μέσα στην καθημερινή ζωή των ανθρώπων, αλλά εξακολουθεί να έχει θέση στη σύγχρονη κοινωνία και στη σύγχρονη παιδεία.
Τον συγχαίρω θερμά για το έργο του, για τον χρόνο και τον μόχθο που αφιέρωσε και, κυρίως, για την αγάπη με την οποία υπηρέτησε έναν πολύτιμο θησαυρό του τόπου μας. Το βιβλίο αξίζει να διαβαστεί όχι μόνο ως καταγραφή της λαϊκής μας σοφίας, αλλά και ως υπενθύμιση ότι πολλές φορές, μέσα σε μια απλή παροιμία, κρύβεται εμπειρία ολόκληρης ζωής!
