Οι αναφορές για αγορές ακινήτων μέσω τρίτων προσώπων επαναφέρουν το ζήτημα των ελέγχων στις παραμεθόριες περιοχές
Ένα ζήτημα που δεν μπορεί να περάσει απαρατήρητο έρχεται ξανά στο προσκήνιο στα νησιά του Αιγαίου και ιδιαίτερα σε περιοχές που βρίσκονται λίγα μόλις ναυτικά μίλια από τις τουρκικές ακτές.
Πρόκειται για τις αγοραπωλησίες ακινήτων και τα ερωτήματα που δημιουργούνται γύρω από την πραγματική ταυτότητα και την προέλευση των κεφαλαίων ορισμένων αγοραστών.
Το τελευταίο διάστημα καταγράφονται αναφορές και συζητήσεις στην τοπική κοινωνία για περιπτώσεις στις οποίες, σύμφωνα με καταγγελίες που χρήζουν επίσημης διερεύνησης, ακίνητα φέρεται να αποκτώνται από πρόσωπα που συνδέονται με την Τουρκία, αλλά οι συναλλαγές εμφανίζονται στα στοιχεία άλλων φυσικών προσώπων, ακόμη και πολιτών κρατών της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή προσώπων με ελληνικά στοιχεία. Πρόκειται για σοβαρό ισχυρισμό, ο οποίος δεν μπορεί να θεωρηθεί δεδομένος χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία και αρμόδιους ελέγχους.
Το ερώτημα, ωστόσο, είναι υπαρκτό και αφορά την αποτελεσματικότητα του ελεγκτικού μηχανισμού: όταν πραγματοποιείται μια αγοραπωλησία ακινήτου σε μια παραμεθόρια περιοχή, μέχρι πού φτάνει ο έλεγχος των πραγματικών ενδιαφερομένων και των χρημάτων που χρησιμοποιούνται για την αγορά;
Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει ειδική διαδικασία για τις δικαιοπραξίες σε παραμεθόριες περιοχές. Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Αιγαίου αναφέρει ότι αρμόδια επιτροπή εξετάζει και εγκρίνει δικαιοπραξίες στις περιοχές αυτές όταν αφορούν φυσικά ή νομικά πρόσωπα τρίτων χωρών, δηλαδή χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αυτό σημαίνει ότι το ζήτημα δεν είναι απλώς μια τυπική διαδικασία συμβολαιογραφικής πράξης.
Υπάρχει θεσμικό πλαίσιο που προβλέπει ελέγχους στις συγκεκριμένες περιοχές. Το ερώτημα που τίθεται είναι εάν το υπάρχον σύστημα μπορεί να εντοπίσει και περιπτώσεις όπου ο πραγματικός ενδιαφερόμενος δεν εμφανίζεται ευθέως ως αγοραστής.
Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο δύσκολο σημείο της υπόθεσης.
Ποιος είναι ο πραγματικός αγοραστής;
Εάν ένα ακίνητο εμφανίζεται να αγοράζεται νόμιμα από έναν Ευρωπαίο πολίτη ή έναν Έλληνα υπήκοο, αλλά τα χρήματα, η επιχειρηματική δραστηριότητα ή η πραγματική χρήση του ακινήτου συνδέονται με διαφορετικό πρόσωπο, τότε το ζήτημα ξεφεύγει από μια απλή αγοραπωλησία.
Απαιτείται έλεγχος της πραγματικής προέλευσης των κεφαλαίων, της οικονομικής δυνατότητας του
αγοραστή και, όπου προβλέπεται, του πραγματικού δικαιούχου.
Παράλληλα, η διαδικασία μεταβίβασης ακινήτων στην Ελλάδα περιλαμβάνει φορολογικές δηλώσεις και συγκεκριμένα δικαιολογητικά πριν από τη σύνταξη του συμβολαίου. Η Πολιτεία έχει επίσης προχωρήσει στην ανάπτυξη του «Ενιαίου Κόμβου Ακινήτων», με στόχο τη διασύνδεση πληροφοριών από Κτηματολόγιο, πολεοδομίες, Δήμους, ΑΑΔΕ και άλλους φορείς, ώστε να υπάρχει πληρέστερη εικόνα για τις συναλλαγές και την ακίνητη περιουσία.
Το θέμα αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τη Χίο και τα υπόλοιπα νησιά του Βορείου Αιγαίου. Δεν είναι
δυνατόν κάθε αγορά από αλλοδαπό να αντιμετωπίζεται ως ύποπτη, ούτε κάθε επιχειρηματική ή οικονομική δραστηριότητα να συνδέεται αυθαίρετα με την εθνικότητα ενός προσώπου.
Η αγορά ακινήτων είναι νόμιμη οικονομική δραστηριότητα όταν πραγματοποιείται σύμφωνα με τους κανόνες της ελληνικής νομοθεσίας.
Από την άλλη πλευρά, σε μια παραμεθόρια περιοχή είναι απολύτως εύλογο να απαιτείται διαφάνεια, αυστηρή τήρηση της νομοθεσίας και ουσιαστικός έλεγχος, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι πίσω από μια συναλλαγή μπορεί να βρίσκεται διαφορετικό πρόσωπο από εκείνο που εμφανίζεται επίσημα.
Η συζήτηση, λοιπόν, δεν πρέπει να περιοριστεί στο ερώτημα «ποιος αγοράζει σπίτια στη Χίο».
Το ουσιαστικό ερώτημα είναι πολύ πιο συγκεκριμένο:
Ποιος εμφανίζεται ως αγοραστής, ποιος χρηματοδοτεί την αγορά και ποιος είναι τελικά ο πραγματικός δικαιούχος του ακινήτου;
Για ένα νησί όπως η Χίος, που βρίσκεται στην πρώτη γραμμή του Αιγαίου, η απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα δεν είναι μόνο θέμα φορολογίας ή γραφειοκρατίας.
Είναι θέμα διαφάνειας, αποτελεσματικότητας των ελέγχων και εφαρμογής των κανόνων που ήδη προβλέπει η ελληνική Πολιτεία.
Και ίσως εδώ χρειάζεται μια καθαρή απάντηση από τους αρμόδιους φορείς: οι σημερινοί έλεγχοι αρκούν ή υπάρχουν κενά που επιτρέπουν την απόκρυψη του πραγματικού ενδιαφερομένου πίσω από τρίτα πρόσωπα;
