Σελίδες της πολεμικής Ιστορίας της Χίου,προ του 431- 404 π.Χ. (Διασκευή)

Γράφει ο Επίτιμος Λυκειάρχης

Χριστοφόρος Γ. Γατανάς

Οι πρώτοι πόλεμοι και αγώνες της Χίου ήσαν με τους Ερυθραίους, ποιος θα γινόταν κύριος του ξοάνου του Ηρακλή ,το οποίον από την Τύρον εφάνη επάνω σχεδίας που έπλεε ανάμεσα στο θαλάσσιο στενό των δύο πόλεων.

Άρχισε η φιλονεικία ποιος θα κερδίσει το θεϊκό δώρο . Έπρεπε οι γυναίκες των Ερυθραίων να κόψουν τα μαλλιά τους, οι άνδρες έπλεξαν σχοινί για να φέρουν την σχεδία΄ υποχρεώθησαν όμως οι δούλες των Ερυθραίων να κόψουν τα μαλλιά τους για να γίνει το σχοινί. Οι Ερυθραίοι θα είχαν πλεονεκτήματα σχετικά.

Στο αρχαίο Λευκώνιο ( σημερινό Κοντάρι), λέγεται κατά τον Κοραή ότι το Λευκώνιον ήταν χωριό της Χίου, ότι η Λευκωνία βρισκόταν στη Βοιωτία, οι Ερυθραίοι την προσέβαλαν και οι δικοί μας την εγκατέλειψαν με τα όπλα τους.

Στο γάμο η νύφη επάνω σε μικρό αμάξι, επροχωρούσε στον γαμβρόν, ο συγγενής του και βασιλέας της Χίου ο Ίπποκλος παίζοντας, ανεπήδησε στο αμάξι, οι φίλοι του γαμβρού τον εσκότωσαν…. Ο Θεός διέταξε να σκοτωθούν οι φονιάδες…. Εδόθη απάντηση από τους δικούς μας που είπαν όλοι τον εσκοτώσαμε; Ο Θεός είπε να αφήσουν την πόλη…..

Πολεμώντας ύστερα οι δικοί μας εναντίον των Ερυθραίων, έδωσαν αφορμή να επιτεθούν κατά της Λευκωνίας οι κάτοικοι της πόλεως, ετοιμάζονταν να αφήσουν την πόλη, να μη φέρουν τίποτε άλλο παρά το φόρεμα και το επανωφόρι…. Οι γυναίκες τους είπαν ότι οι γενναίοι άνδρες φόρεμα έχουν τη λόγχη και επανωφόρι την ασπίδα. Οι Ερυθραίοι έφυγαν..

Ο Πλούταρχος επαινεί την ανδρείαν των γυναικών της Χίου που έζησαν προ 3.000 ετών. Αυτή η πολεμική περίοδος ήταν την 7^η π.Χ. εκατονταετηρίδα.

Αργότερα οι Χιώτες βοηθούν τους κατοίκους της Μιλήτου στον πόλεμο κατά των Λυδών και μαζί με τους άλλους Ίωνες να ενωθούν στο Πανιώνιο εναντίον του περσικού κινδύνου…

Συνέρχονται στο Πανιώνιο για να στείλουν πρέσβεις στην Σπάρτη , να ζητήσουν από τον Κύρο να μη βλάψει καμμιά Ελληνική πόλη.

Η αρχική υποταγή μεταβάλλεται σε δουλεία στου Δαρείου την εποχή, οι Χιώτες φόρου υποτελείς σε πλοία και πληρώματα, ήταν υποχρεωμένοι να εκστρατεύουν εναντίον των Σκυθών. Τύραννος τώρα της Χίου ήταν ο Στράττις, και έφερε στη Χίο περσική φρουρά.

Η Μίλητος πρώτη έδινε το σύνθημα με την υποκίνηση των τυράννων της Αρισταγόρα και Ιστιαίου.

Εκεί στο νησάκι της Λάδης την άνοιξη του 479 π.Χ. από τα 353 πλοία των Ιώνων ,οι Χιώτες έδωσαν 100, 80 οι Μιλήσιοι, 60 οι Σαμιώτες, 17 οι Τήνιοι, 12 οι κάτοικοι της Πριήνης,8 οι Ερυθραίοι, 3 οι Φωκαείς και 70 οι Λέσβιοι.

Βλέποντας οι δικοί μας πρώτους τους Σαμιώτες να φεύγουν, ύστερα τους Λεσβίους κ, ύστερα πολλοί από τους άλλους Ίωνες.

Ο Ηρόδοτος γράφει ότι στη ναυμαχία παρέμειναν οι πρόγονοί μας με 4.000 πολεμιστές, ετάχθησαν στο κέντρο της παράταξης έχοντας μαζί τους 8 πλοία της Ερυθραίας και 3 της Φώκαιας.

Οι πρόγονοί μας έχασαν 20 χιλ. άνδρες εκεί στη Λάδη…

Οι δικοί μας για την ναυπήγηση των 100 πολεμικών πλοίων εδαπάνησαν γύρω στις 300 χιλ. χρυσές λίρες σημερινές. Οι τριήρεις της Λάδης είχαν μήκος 10 μέχρι 120 ποδών εύρος 6 και βάθος 6 ποδών, για πλήρωμα 174 κωπηλάτες και οπλίτες 250 με εκτόπισμα 200 τόνων και ταχύτητα 8 μίλια την ώρα.

Η άλωση της Μιλήτου έγινε απαρχή της υποδούλωσης της Ιωνίας.

Στα 496 π.Χ. την άνοιξη το ναυτικό των Περσών φεύγοντας από την Ιωνία κατέλαβε με ευκολία την Χίο, Λέσβο και Τένεδο. Τότε φεύγοντας από το νησί μας, οι πρόγονοί μας έβλεπαν φεύγοντας να καπνίζουν τα ερείπια της πόλης. Τότε κατεστράφησαν από τα θεμέλια οι ναοί της Χίου και τα άλλα ιερά της.

Οι αρχαίοι πρόγονοί μας έλαβαν μέρος στη ναυμαχία της Σαλαμίνας στις 22 Σεπτεμβρίου 480 π.Χ.

Επολέμησαν αντάμα με τον Κίμωνα εκεί στην Κύπρο κατά των Περσών.

Έκαμαν συνθήκες οι πρόγονοί μας συμμαχικές με άλλους Έλληνες.

Στην Ε΄ εκατονταετηρίδα μετά τους Περικούς πολέμους, επί 70 χρόνια είναι αρχηγός των άλλων.

Είχαν μεγάλους και ισχυρούς στόλους. Οι άλλοι Έλληνες είχαν φιλία με τους Χίους.

Αγωνίζονται για εμπορική επικράτηση προς τους Ερυθραίους.

Απέρριψαν την πρόταση των Φωκέων που εζήτησαν να αγοράσουν τις Οινούσσες. Ήταν πάντοτε στο πλευρό των Αθηναίων, διότι έβλεπαν τους Σπαρτιάτες να ενισχύονται σε βάρος των Αθηνών. Ο Αιλιανός γράφει ότι αγαπούσαν τις μεταβολές και στην πολιτεία και στην τέχνη, ώστε το νέο να νικά το παλιό.

Στους πανελληνίους θεούς αφιέρωναν ιδρύματα, τα λεγόμενα θησαυρούς.

Το Πανιώνιον ήταν παλαιότατος τόπος κοινής λατρείας και συναγερμών των Ιώνων της Μικράς Ασίας εκεί στη Μυκάλη και λεγόταν Κοινόν των 12 πόλεων της Ιωνίας.

Στο Πανιώνιον οι πρόγονοί μας έγιναν δεκτοί μέχρι μετά την απαλλαγή του νησιού μας από τους Κάρες και τους Άβαντες, με την ενέργεια του βασιλέα της Χίου Έκτορος έγιναν έτσι δεκτοί με την απονομή τρίποδα στον βασιλέα από το κοινόν των Ιώνων, σαν έπαθλο για ανδραγαθία.

Στο ιερό της Δήλου κάθε άνοιξη επήγαιναν με τις γυναίκες και τα παιδιά τους φέρνοντας τους μακρούς συρτούς ελληνικούς χειτώνες , ονομαστός ήταν για τον πλούτο τους ο χορός των παρθένων και νέων που επήγαιναν εκεί, καθώς και στους Δελφούς και έψαλαν τραγούδια εις τον Απόλλωνα και στην μητέρα και αδελφή του.

Το λιμάνι της Χίου γεμάτον ήσαν με Ιωνικά πλοία…Εσύχναζαν οι πρόγονοί μας από παλαιά στην Δήλον ιδιαίτερα μετά τους Περσικούς πολέμους ήσαν στην Αθηναϊκή συμμαχία κάτω από την προστασία των θεών της Δήλου.

Από τον Ζ΄ π.Χ. αιώνα είχαν σχέσεις με το μαντείο των Δελφών όπως γράφει ο Ηρόδοτος.

Στις παραμονές της ναυμαχίας στην Λάδη, έστειλαν στη Χίο χορόν από 100 νέων, από τους οποίους 2 μόνον εγύρισαν, οι άλλοι απέθαναν από λοιμική ασθένεια.

ΕΠΙΜΕΤΡΟ.

Από τις Ιστορίες του Ηροδότου

σε ελεύθερη απόδοση του υποφαινομένου.

Οι κάτοικοι της Μιλήτου βοηθούν τους Χιώτες στον πόλεμο ενάντια στους Ερυθραίους. Σαν ο Αλυάττης ο Λυδός ( 623- 612 π.Χ.) χτύπησε τους Μιλήσιους, οι Χιώτες μόνο από τους Ίωνες τους βοηθούν και δείχνουν έτσι ευγνωμοσύνη στους ευεργέτες τους. ( Ηροδότου Ι. 18). —–

Οι κάτοικοι της Χίου από τα παλιά τα χρόνια καλοί τεχνίτες ήσαν΄ θυσιάζουν όλοι στους Δελφούς έναν κρατήρα ασημένιο, τάξιμο του Αλυάττη, κολλητό με σίδερο, έργο όντας του Γλαύκου, του μόνου που βρήκε του σιδήρου τη συγκόλληση( Ι ,25).

—–

Συνεισφέρανε, πάντα γενναιόδωρα, στο Πανιώνιο ιερό όντας του Ποσειδώνα κοντά στη Μυκάλη όπου μαζεύονταν για γιορτές.( Ι, 48)

——

Η ευσέβεια είναι πανάρχαιο προτέρημα στον Χιώτη. Έτσι στους Δελφούς έβλεπε κανείς βωμό που χτίσανε οι πρόγονοί μας εκεί.( ΙΙ,135).

Ίσαμε την Αίγυπτο αρμενίζουν τα καράβια μας. Φτάνουνε στη Ναύκρατη( 571 π.Χ.), χτίζεται εκεί ιερό μεγάλο, κοινό για όλους τους Έλληνες, το Ελλήνιο΄ οι Χιώτες προσφέρουν πολλά για το χτίσιμό του πάντα ανοιχτοχέρηδες.(ΙΙ, 178).

—–

Φτάνει ο καιρός της Ιωνικής Επανάστασης( 499 π.Χ.).

Ο Πέρσης Μεγαβάτης παίρνει από την Μίλητο τον τύραννο Αρισταγόρα, Ίωνες στρατιώτες, τους Ναξιώτες πρόσφυγες και βάζει πλώρη τάχα για τον Ελλήσποντο… φτάνοντας στη Χίο σταμάτησε τον στόλο στα Κούναξα, ώστε μόλις φωνάξει ο βασιλέας να βάλει πλώρη για τη Νάξο. Οι δυό τους μαλώνουν… οι Ναξιώτες ετοιμάζονται για επίθεση και άλλοι ξεκινούνε με στόλο από τη Χίο.( V 33,34).

—–

Οι πρόγονοί μας έκαμαν συνεργάτη τον τύραννο της Μιλήτου τον Ιστιαίο΄ τι πειράζει που ήταν τύραννος… αφού θέλησε να είναι επικεφαλής των Ιώνων στον πόλεμο ενάντια στον Δαρείο. Ήρτε στο νησί ετούτος, οι δικοί μας τον πιάσανε… μα σαν μάθανε πως ήταν του Δαρείου εχθρός, τον ξαπολούνε ελεύτεροι.( VI, 2).

—–

Στη ναυμαχία της Λάδης( 495 ή 499 π.Χ.), νησί κοντά στη Μίλητο, οι Χιώτες δίνουν παρών΄ παίρνουν θέση κοντά στους Τήιους με 100 καράβια, πιο πολλά απ΄ όλους.( VI, 8).

—–

Η μαύρη μοίρα τους συνοδεύει… Πολλά καράβια που έπαθαν αβαρίες και εύκολα δεν μπορούσαν να κινηθούν , τα καταδιώκει ο εχθρός… φτάνουνε στη Μυκάλη. Τραβούνε τα καράβια έξω και προχωρούνε με τα ποδάρια. Τσακισμένοι, νύχτα φτάνουνε στην Έφεσο΄ οι γυναίκες γιορτάζουν τα Θεσμοφόρια. Χαρά στην πόλη ήτανε, στους Χιώτες ήταν λύπη, οι κάτοικοι της Εφέσου τίποτα δεν ακούσαν, για των Χιωτών τα βάσανα και για ληστές τους παίρνουν, φόβο για τις γυναίκες τους ετούτοι μεγάλο έχουν

και μαζεμένοι εγρήγορις τους Χιώτες τους σκοτώνουν…(VI , 16).

—–

Περάσαν λίγα τα χρόνια, ο Ιστιαίος βρισκόταν στου Βυζαντίου την περιοχή και τη Μίλητο μαθαίνει΄ παίρνοντας Λεσβίους

φτάνει στην Χίο΄ η φρουρά τον ήξερε τι ήταν, δεν τον εδέχτη

εκείνος αναγκάστηκε στα Κοίλα να πολεμήσει.

—–

Εκεί δικούς μας πολλούς εσκότωσε και νίκησε άλλους

που είχαν πάθει ζημιές απέ τη ναυμαχία.

Τράβα ύστερι ετούτος για την πολίχνη,

την είχε ορμητήριο.( VI, 26).

—–

Οι Χιώτες ήτανε πιστοί πάντα στους Αθηναίους΄

μετά τη μάχη της Μυκάλης, απέναντι στη Σάμο,

οι Αθηναίοι δέχονταν τους δικούς μας στη Συμμαχία,

που ελέγανε Αθηναϊκή, πως παντοτινά θα μένουν στη Συμμαχία

και δεν θα την εγκαταλείψουν.( ΙΧ,106).

Έτσι γράφει ο πατέρας της Ιστορίας ο Ηρόδοτος( 484- 424 π.Χ.) στο αξιόλογο έργο του Ιστορίαι, με τα ονόματα των εννέα Μουσών.

Γράφει πως στο Δελφίνι- αυτό στη σημερινή Λαγκάδα ,ήταν ναός της πολιούχου Αθηνάς.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ.

HERODOTI HISTORIAI. OXFORD 1960.

Γράφει ακόμη πως ο Ιστιαίος, δεν ήθελε τους προγόνους μας γιατί κάποτε εκείνοι τον έδεσαν και εκείνος παρακαλώντας τον έστειλαν στη Μίλητο…

Αξίζει να σημειωθεί εδώ η πληροφορία του Πλουτάρχου (46- 126 π.Χ.) πως οι πρόγονοί μας συμπολεμούσαν με τον Κίμωνα, τον γιό του νικητή στη μάχη του Μαραθώνα (490 π.Χ.) .

ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ. Γράφονται και λέξεις εκτός κειμένου.

Η Λευκωνιά ή Λευκώνιο, πόλη της Χίου αρχαία, κοντά στο σημερινό Κοντάρι, ετότε γύρω στον 2^ο π.Χ. αιώνα.

Ο Frontinus, Ρωμαίος συγγραφέας (40- 103 π.Χ.) .

Ο κρατήρας, αρχαίο αγγείο για την ανάμειξη του κρασιού με το νερό.

Η Κύρνος ήταν η σημερινή Κορσική.

Τα Καύναξα κοντά στα σημερινά Δότια.

Μέχρι σήμερα υπάρχει το επώνυμο Αξιώτης στο χωριό Σπαρτούντα.

Το όνομα της Λάδης στολίζει σήμερα κτίριο στην πόλη της Χίου.

Τα Θεσμοφόρια, γιορτές ήταν προς τιμή της θεάς Δήμητρας.

Τα Κοίλα ήταν ένα χωριό που κατεστράφη τα παλιά χρόνια, κοντά στη Λαγκάδα.

Η Πολίχνη είναι απέναντι στο Δελφίνι της Λαγκάδας.

Η μάχη της Μυκάλης έγινε στα 479 π.Χ.

Οι εννέα Μούσες ήταν η Κλειώ, η Ευτέρπη, η Θάλεια, Μελπομένη, Τερψιχόρη, η Ερατώ, η Πολύμνια, η Ουρανία και η Καλλιόπη.

Στις παραμονές της ναυμαχίας της Λάδης σε ένα σχολείο εδιδάσκονταν 120 παιδιά, έπεσε η στέγη και εσώθη μόνο ένας μαθητής.

Στο μαντείο των Δελφών στη λατρεία του Πυθίου Απόλλωνα οι Χιώτες είχαν κτίσει ως αφιέρωμα κτίσμα εκεί στο ναό του Πυθίου Απόλλωνα ήταν από μάρμαρο της Χίου ,όπως από μάρμαρο της Χίου έκτισαν το ναό του Απόλλωνα στις Φανές ,έγραψε στο κύριο μέρος του βωμού από λευκό μάρμαρο και η αρχαία επιγραφή : ΧΙΟΙ ΑΠΟΛΛΩΝΙ ΤΟΝ ΒΩΜΟΝ.

Ο πατέρας της Ιστορίας ο Ηρόδοτος ,γράφει στα βιβλία του, πολλούς επαίνους για την Χίο και άλλοι αρχαίοι συγγραφείς.

Πάντα με αγάπη !

Πάντα με χαρά !

ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ Γ. ΓΑΤΑΝΑΣ

Από τα Φυτά της Χίου.

Πτυχιούχος Τμημάτων Ιστορίας – Αρχαιολογίας και Κλασσικής

Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού

και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.

Πτυχιούχος Διδασκαλείου Μέσης Εκπαιδεύσεως Αθηνών,

μείζονος διαρκείας.

Έπαινος Ακαδημίας Αθηνών.

Βραβείο α΄ με έπαινο της Γλωσσικής Εταιρείας Αθηνών.