ΕΞΑΠΟΣΤΕΙΛΑΡΙΟΝ
Ήχος Β΄ Τοίς μαθηταίς συνέλθωμεν.
Ποιμαίνεις μέγα ποίμνιον Χριστεπώνυμον κόσμον,
Θέσκελος, αγαθοεργός, ΑΞΙΟΣ, σπουδαίος,
Πασιφανής , όχ΄ άριστος, συμπαθής, ελεήμων,
ΔΙΑΠΡΥΣΙΟΣ ΚΗΡΥΞ του Θείου Λόγου
Εν τοις πιστοίς ευπρόσιτος, νημερτής, επαμύντωρ
Βιότους πολλούς δοίη σοι ο πάντων Ζωοδότης !
ΠΟΙΜΕΝΑΡΧΑ ΔΙΟΝΥΣΙΕ Δ΄ , της Ζακύνθου και Στροφάδων Ιεράρχα !
Την 15 ην Μαΐου 2025 μ.Χ. , από πόλιν Χίου.
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ Γ. ΓΑΤΑΝΑΣ
Τω Σεβασμιωτάτω Μητροπολίτη Ζακύνθου και Στροφάδων
κυρίω κυρίω ΔΙΟΝΥΣΙΩ Δ΄ , αναγράφει.
Από την μουσική και ποιητική παράδοση των νησιών
του Ιονίου πελάγους. Ο Ριζοσπάστης.
Γράφει ο Επίτιμος Λυκειάρχης
Χριστοφόρος Γ. Γατανάς.
Κέρκυρα και Κεφαλονιά,
Ζάκυνθος και Λευκάδα
Αυτά τα τέσσερα νησιά
Στολίζουν την Ελλάδα !
—–
Ο υποφαινόμενος αναφέρει και τα νησιά Παξοί και Ιθάκη.
Συμφωνείτε με τα γραφόμενά μου ; Εγώ απόλυτα.
Στα 1824 ιδρύθη ένα πολιτικό κόμμα « Ο Ριζοσπάστης» , εκεί στα νησιά του Ιονίου πελάγους, ετότε στα 1843 ,αυτό το πολιτικό κόμμα, κατά τη διάρκεια της Αγγλικής κατοχής. Σκοπόν είχε την ένωση των νησιών με την Ελλάδα.
Εγγράφησαν και μελοποιήθησαν πολλά ποιήματα.
Εθνικός ποιητής είναι ο Διονύσιος Νικολάου Σολωμός και της Αγγελικής Νίκλη, που εγεννήθη στη Ζάκυνθο στις 8 Απριλίου 1798 και εκοιμήθη αιώνια στην Κέρκυρα στις 9-2- 1857.
Από τα πολλά γραφόμενα του Δ. Σολωμού ξεχωρίζει το ποίημα από 158 στροφές, που είναι ο ύμνος της Ελευθερίας. Εδημοσιεύθη για πρώτη φορά στο Μεσολόγγι στα 1824.
Εμελοποιήθη σε πρώτη μουσική σύνθεση στα 1828 από τον μουσικό Νικόλαο Χαλκιόπουλο Μάντζαρο, καθιερώθη σαν Εθνικός Ύμνος, οι 2 πρώτες στροφές στα 1864, με την Ένωση των Ιονίων νήσων με τη μητέρα Ελλάδα και ετυπώθη στα 1873 στο Λονδίνο στα τυπογραφεία Clayton με έξοδα των ομογενών του Λονδίνου.
Είναι σε όλους μας γνωστός!
Ο Αντώνιος Μαρκελάος στα 1797 έγραψε τον πρώτο θούριο που εμελοποίησε ο Νικόλαος Χ. Μάντζαρος.
Εγερτήριο σάλπισμα.
Όθεν είσθε των Ελλήνων κόκκαλα διεσπαρμένα
Παλαιά ανθρωπεμένα, τώρα λάβετε πνοήν
Στις φωνές της σάλπιγγός μου
Απ΄ το μνήμα αναστηθήτε
και το Γένος μας θα ιδήτε
εις την πρώτην του πνοήν .
Η εξακουστή Γαλλία δεν βαστά την τυραννία
παρά μ΄ αιματοχυσία αποκτά Ελευθερία.
Ο Ανδρέας Κάλβος από την επιστροφή του από την Αγγλία εστιγμάτισε την Αγγλική κατοχή , γράφοντας΄
« Καλύτερα , καλύτερα
φουσκωμένα τα κύματα
να πνίξουν την πατρίδα μου
και ωσάν απελπισμένην
έρημον βάρκαν.
Καλύτερα καλύτερα
διασκορπισμένοι οι Έλληνες
να τρέχουσι τον κόσμον
με εξαπλωμένη χείρα
ψωμοζητούντες
παρά προστάτας να΄ χωμεν.
Με ποτέ δεν εθάμβωσαν
σκήπτρων ακτίνες.
Το χέρι όπου προσφέρεται
ως προστασίας σημείον
εις ξένον έθνος έπνιξε
και πνίγει τους λαούς
πάλαι και ακόμα.
Διά να θεμελιώσετε την τυραννίαν
τιμάτε τον σταυρόν εις τας πόλεις
και αυτόν επολεμήσατε
εις την Ελλάδα.
Και τώρα εις προστασίαν μας
τα χέρια σας απλώνετε
Τραβήξτε τα οπίσω
βλέπει ο Θεός και αστράπτει
διά τους πανούργους .
Ο Κάλβος εγεννήθη στη Ζάκυνθο στα 1792. Έγραψε 20 ωδές. Απέθανε στο Λάουβ
της Αγγλίας στα 1869.
Άλλα θούρια.
« Έλληνες δούλοι».
Έλληνες ! δούλοι μην καταδέχεσθε,
ούτε να λέγεσθε , ούτε να είσθε
Ελεύθερα φρονείτε….
Ανδρείως πολεμήσατε
προς δόξαν της θρησκείας μου.
Τον Έλληνα που τον προστάζει η φύση
να κόβει τα δεσμά και τις αλώσεις
που η ζήση δεν είδε δεύτερον
ποιος ζυγός θα φθάσει
να τον καταδαμάσει.
Για την πατρίδα, την Ελευθερία
και του Χριστού την πίστη, την Αγία
Γι’ αυτά τα δύο πολεμώ
μ΄ αυτά να ζήσω πιθυμώ
τι μ΄ ωφελεί να ζω;
« ΜΗ ΦΟΒΕΙΣΘΕ ΓΡΑΙΚΟΙ».
Μη φοβείσθε Γραικοί ότι είσθε ολίγοι
Η Ελλάς, η Πατρίς τας αγκάλας ανοίγει
Ανδρείοι Ρουμελιώται, Μωραΐται και Ηπειρώται
Υδραίοι Ψαριανοί και Σπετσιώται, εμπρός, δούλοι και πότες.
Ο Γεράσιμος Μαυρογιάννης έγραψε τον Ύμνο των Ριζοσπαστών με μουσική
Νικολάου Τζανή Μεταξά.
1. Κι αν δεν κόπτει το σπαθί μου,
η αιχμή του αν δεν τρυπάει,
η ψυχή δεν λησμονάει
πως ελάσθη ελληνική.
2. Των εχθρών μισώ τα δώρα
δεν τα θέλω, ας τα κρατήσουν
τους μισώ κι ας με μισήσουν
προτιμώ τη φυλακή.
………….
Ζώστε, ζώστε τ΄ άρματά σας
Ανυπότακτα παιδιά
στα νεκρά τα όνειρά σας
Δώστε τώρα εσείς χαρά.
——
Έκφραση των συναισθημάτων του Λαμπίρη είναι και το ΑΡΚΑΔΙ, του ποιητή
Βεργάρη΄
Εμπρός παιδιά πετάξετε στα κρητικά πεδία
Εκεί ειν’ η Ελευθερία , η δόξα και η τιμή
Τρίζει τα δόντια η Ήπειρος , ο Θεσσαλός στενάζει
Η δε τιμή μας κράζει να πεταχτούμε εκεί !
Εμπρός ,λοιπόν αδέλφια εις την Μακεδονία
Η αδελφή Σερβία ξυστρίζει το σπαθί
Το Μαυροβούνι ως λέοντας εδώ και εκεί
Κυττάζει σαν κάτι να ζητάει
Εις τ΄ άρματα, εις τ΄ άρματα
για την Ελευθερία.
Ο Γεώργιος Σουρής έγραψε εις την επέτειον της Ενώσεως της Επτανήσου και
γράφεται εδώ το τέλος ΄
Θέλουν Πινδάρους και Αισχύλων κελαηδήματα
Τέτοιοι του Γένους Προμηθείς και της Ιδέας θύματα
Έπρεπε μόνον ν΄ ανυμνούν εκείνων οι παιάνες
αγώνας πνεύματος μακρούς
κι εμπρός εις τους Κορύβαντας ορθώνονται Τιτάνες.
—–
Στον νου μου τρέχουν οι στροφές από το ποίημα του Δ. Σολωμού, Ύμνος εις την
Ελευθερία και γράφονται κατ΄ επιλογήν.
144. Η Διχόνοια που βαστάει
ένα σκήπτρο η δολερή
καθενός χαμογελάει,
πάρτο ,λέγοντας και ΄σύ.
145. Κειό το σκήπτρο που σας δείχνει
έχει αλήθεια ωραία θωριά
μη το πιάσετε γιατί ρίχνει
εισέ δάκρυα θλιβερά.
146. Από στόμα οπού φθονάει,
παλληκάρια, ας μην πωθή,
πως το χέρι σας κτυπάει
του αδελφού την κεφαλή.
147. Μην ειπούν στο στοχασμό τους
τα ξένα έθνη αληθινά
εάν μισούνται ανάμεσά τους
δεν τους πρέπει ελευθεριά.
149. Στο αίμα αυτό που δεν πονείτε
για πατρίδα, για θρησκειά,
σας ορκίζω, αγκαλιαστείτε
σαν αδέλφια γκαρδιακά.
152. Το σημείο που προσκυνάτε
είναι τούτο, και γι΄ αυτό
ματωμένους μας κοιτάτε
στον αγώνα τον σκληρό.
157. Τι θα κάμετε ; Θ΄ αφήστε
να αποκτήσωμεν εμείς
λευθεριάν, ή θα την λύστε
εξ αιτίας πολιτικής;
158. Τούτο ανίσως μελετάτε
Ιδού εμπρός σας τον Σταυρό
Βασιλείς , ελάτε, ελάτε
Και κτυπήστε κι εδώ.
—–
Ο Παναγιώτης Πάντης έγραψε εις την Ελευθερία.
1. Δαφνοστόλιστος προβάνεις
Ιερά Ελευθερία
Και τα στήθη μου θερμαίνεις
με ουράνια φωτιά.
2. Εις ημάς προσμειδιάζεις
και με τρομερή φωνή
Έλθετε, έλθετε φωνάζεις
και καθείς σ΄ ακολουθεί.
3. Και η Ελλάς εις την φωνή σου
δράζεις κοπτερό
και την έσυρε η πνοή σου
στου πολέμου τον χορό.
ΕΠΙΜΕΤΡΟ.
Ο Εθνικός μας ποιητής έγραψε πολλά ποιήματα και πεζά.
Σε ηλικία 25 ετών έγραψε τον Ύμνο εις την Ελευθερία. Έγραψε για τον Λόρδο
Βύρωνα( Μπάιρον), Η καταστροφή των Ψαρών, Γαλήνην, Ο Λάμπρος, ο πειρασμός,
εις τον Μάρκο Μπότσαρη, Η ημέρα της Λαμπρής, Η Ελλάδα, η Κρήτη, Επιγράμματα,
Η γυναίκα της Ζάκυθος, Διάλογος ,παραγγέλματα, οι Ελεύθεροι πολιορκημένοι, ο
Πόρφυρας, ωδή εις την σελήνην, το όνειρο, εγκώμιο εις τον Ούγο Φώσκολο. Οι
Ελεύθεροι πολιορκημένοι είναι αποσπάσματος του ποιήματος το Μεσολόγγι.
Το αρχαιότερον είναι είδος προφητικού θρήνου στο πέσιμο του Μεσολογγίου΄ στο
δεύτερο γράφονται τα παθήματα των γενναίων αγωνιστών την ημέρα της πολιορκίας
, μέχρι που έκαμαν το γιουρούσι ΄το τρίτο ξανάπλασμα του δεύτερου και στο μέτρο
και στην μορφή.
Βρέθηκα με την καλή σύζυγό μου Μαρία πριν λίγα χρόνια προσκυνητής στον ιερό
ναό του Αγίου Διονυσίου και χαρά μας από τις ομορφιές του ωραίου νησιού της
Ζακύνθου.
ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΗΣ ΖΑΚΥΝΘΟΥ.
Κατά τον Τρωικό πόλεμο (1195- 1184 π.Χ. ), η Ζάκυνθος βρισκόταν σε υποτέλεια
του βασιλέα Οδυσσέα της Ιθάκης. Αργότερα την κατέλαβαν οι Αχαιοί της
Πελοποννήσου και αργότερα επήγαν από το νησί στην Κρήτη και την Ισπανία.
Κατά τους Μηδικούς -Περσικούς πολέμους οι Ζακύνθιοι έπαιξαν σπουδαίο ρόλο στη
συμμαχία τους με τους Αθηναίους.
Οι Ρωμαίοι εκυρίευσαν το νησί στα 150 π.Χ. και έδωσαν ελευθερία στην αυτοδιοίκηση.
Το 446 π.Χ. το νησί ελεηλατήθη από τον Γενζέριχο.
Στον Μεσαίωνα ανήκε στην Βυζαντινή αυτοκρατορία.
Στα 1147 υπάγεται πάλι στο Βυζάντιο από τον αυτοκράτορα Μανουήλ Α΄ και έπειτα την κατέλαβαν οι Φράγκοι.
Από τα 1353 η Ζάκυνθος ανήκε στον Οίκο των Τόκκων και έφτασε σε μεγάλη ακμή μέχρι τον 15 ο αιώνα οπότε λεηλατήθηκε πολλές φορές από τους Τούρκους. Από τα 1484 την εξουσίαζαν οι Βενετοί μέχρι τα 1797, οπότε την κατέλαβαν οι Γάλλοι.
Στα 1809 κατακτήθη από τους Άγγλους.
Στα 1815, μαζί με άλλα νησιά του Ιονίου, εσχημάτισε την αυτόνομη Ιόνιο πολιτεία που ήταν στην Αγγλική προστασία και στα 1864 ενώθη με την πατρίδα μας την αθάνατη ΕΛΛΑΔΑ.
Κατά την Επανάσταση του 1821 η Ζάκυνθος υπήρξε πάρα πολύ σημαντικό κέντρο ανεφοδιασμού και προσέφερε στον Αγώνα σπουδαίες ενισχύσεις σε άνδρες και χρήματα.
Ο Όμηρος ονομάζει την Ζάκυνθο «υλήεσσα», δηλαδή κατάφυτη.
Όταν η Ζάκυνθος ήταν κάτω από τους Ενετούς, η βενετοελληνική αριστοκρατία του νησιού διατηρούσε συστηματικά τη γνωστή «Χρυσή Βίβλο», δηλαδή το Λίμπρο ντ’ όρο, όπου κατέγραφαν επίσημα τα ονόματα των πλουσίων – ισχυρών του νησιού.
Ανάμεσα στους Φιλικούς εκεί ήσαν ο Θεόδωρος Τσεργίνης, ο μετέπειτα λεγόμενος Κολοκοτρώνης, ο Φωτομάρας, οι Πετμεζαίοι, κ.α.
Το όνομα Ζάκυνθος, από τον γιο του βασιλέα της Τροίας Διαρδάνου, που έλαβε αυτό το ωραίον όνομα!
Το νησί έχει έκταση 406 τετρ. χιλιόμετρα και πληθυσμό 41.180 κατοίκους.
Το νησί δεν ήταν κατοικημένο πριν από τα 3.000 π.Χ.
Ζακυνθομωραίτες ονομάστηκαν οι απόγονοι των Πελοποννησίων, που κατέφυγαν και εγκαταστάθηκαν στη Ζάκυνθο κατά την Επανάσταση του 1770.
Ο Νομός της Ζακύνθου, αποτελείται από το νησί της Ζακύνθου και τα νησίδια Στροφάδες που βρίσκονται σε απόσταση 27 μίλια προς νότον.
Περιλαμβάνει ο Νομός μίαν επαρχία , παλαιότερα ήταν 46 κοινότητες και 67 οικισμοί.
Πάντα με αγάπη !
Πάντα με χαρά!
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ Γ. ΓΑΤΑΝΑΣ
Φιλόλογος και Ιστορικός.
Πτυχιούχος Τμημάτων Ιστορίας – Αρχαιολογίας και Κλασσικής
Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού
και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Πτυχιούχος Διδασκαλείου Μέσης Εκπαιδεύσεως Αθηνών,
μείζονος διαρκείας.
Έπαινος Ακαδημίας Αθηνών.
Βραβείο α΄ με έπαινο της Γλωσσικής Εταιρείας Αθηνών.
Χρυσούς Σταυρός του Αγ. Ισιδώρου, ανώτατο παράσημο της Χιακής
Εκκλησίας.
Έπαινος της Γλωσσικής Εταιρείας Αθηνών.
Μέλος της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών.
Συγγραφέας. Επίτιμος ανταποκριτής και αρθρογράφος της Χιακής
εφημερίδος « Η ΠΡΟΟΔΟΣ» από τα 1970- 2011.
