Γράφει ο Επίτιμος Λυκειάρχης
Χριστοφόρος Γ. Γατανάς.
Στα 1986, έγραψα το βιβλίο «Άγιος Ισίδωρος, ο πρωτομάρτυρας της Χίου».
—-
Ο Άγιος κατήγετο από την Αλεξάνδρεια. Ζούσε σε μια εποχή για τον χριστιανισμό φοβερή, όταν ο αιμοβόρος αυτοκράτορας Δέκιος (249- 251), εξαπέλυσε ένα φοβερό κατά του χριστιανισμού διωγμό.
Σαλπάριζε ένα πλεούμενο από την Αλεξάνδρεια για τη Χίο, είχε την τάξη (τάγμα) του Ωπίωνος. Άλλη όμως είχε γνώμη για τη νέα θρησκεία ο αρχηγός Νουμέριος.
Ο Ιούλιος ο Εκατόνταρχος (λοχαγός)τον πρόδωσε στον Νουμέριο.
Ο Ισίδωρος παρεδέχθη ότι ήταν χριστιανός και το είπε στον Νουμέριο.
Αρχίζουν του Ισίδωρου τα βασανιστήρια…
Μαθαίνοντάς το ο ειδωλολάτρης πατέρας του, ήλθε στη Χίο.
Άγρια μπόρα ο πατέρας, ξαστεριά ο γιος.
Νέα μαρτύρια αρχίζουν…
Ο Νουμέριος διέταξε να τον αποκεφαλίσουν. Έτσι έγινε.
Ήταν 14 για 15 Μαΐου του 251. Η Αγία Μυρόπη αρπάζει κρυφά το σώμα… Εκείνη το εμαρτύρησε στον Νουμέριο.
Ο Άγιος φανερώνεται στην Μυρόπη.. Βασανίστηκε εκείνη και σε λίγες μέρες δίπλα στον
μάρτυρα το μνήμα ένα άλλο δέχτηκε της Μυρόπης το σώμα..
Επέθανε ο Δέκιος. Στα χρόνια του Βυζαντίου, ο βασιλιάς Κωνσταντίνος Δ΄ ο Πωγωνάτος έχτισε μια Βασιλική στον τόπο του μαρτυρίου…
Στα χρόνια 1118- 1143 βασιλεύει ο Ιωάννης Β΄ Κομνηνός. Ένας Βενετός κληρικός Cerbano
Cerbani όντας εδώ έμαθε για το μαρτύριο του Αγίου, άρπαξε το άγιο λείψανο, γράφοντας
στον επίσκοπο Βονιφάτιο… Ιούνιος του 1125΄ το άγιο σώμα μεταφέρεται στη Βενετία και το
έβαλαν στο παρεκκλήσι του Αγίου Μάρκου εκεί.
Εκεί στους τάφους του Αγίου Ισιδώρου και της Αγίας Μυρόπης, κοντά στο Σκυλίτσειο Νοσοκομείο , μετά την επικράτηση του χριστιανισμού στην εποχή του Μ. Κωνσταντίνου, εχτίσθη ένας ναός σε σχήμα βασιλικής.
Ο πρώτος αυτός ναός επυρπολήθη, κατεστράφη από τους Άραβες τον 7 ο μ.Χ. αιώνα, ο νικητής των αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Πωγωνάτος , έχτισε ξανά τον ναό λαμπρό και καλλιμάρμαρο του πολιούχου αγίου.
Ο ναός έγινε σύμφωνα με τον αρχαιότερο Βυζαντινό ρυθμό και είχε καθαρό σταυροειδές σχήμα με ημισφαιρικό τρούλλο σε χαμηλό οκτάγωνο τύμπανο του οποίου τα τόξα είχαν στήριγμα επάνω σε 4 λευκού μαρμάρου με λεπτές ραβδώσεις και κολώνες κορινθιακού ρυθμού ,εκεί στο καθολικό να υψώνονται.
Ο ναός ήταν προσκύνημα και είναι με μεγίστη τιμή και σεβασμό, μέχρι τις καταστροφές του στα 1822 και ερείπιο έγινε στο σεισμό του 1881.
Έγιναν εκεί ανασκαφές στα 1889 με πρωτοβουλία του τότε Γυμνασιάρχου Ιστορικού Γ. Ζολώτα και επάνω στα ερείπιά του και στους τάφους των Αγίων εκτίσθη κτίριο σύμφωνα με το αρχαίο σχέδιο.
Στην εποχή του Μητροπολίτου Ιερωνύμου η ανοικοδόμηση έγινε με ενέργειές του και ο ιερός χώρος ανεσκάφη.
Οι ανασκαφές έφεραν στο φως αρχαίο προχριστιανικό κτίσμα Ρωμαϊκών χρόνων μίας έπαυλης Ρωμαίου άρχοντα και η υπαίθρια αυλή στρωμένη ήταν με μωσαϊκό δάπεδο με ψηφίδες λευκές , ερυθρές, μελανές σε διάφορα γεωμετρικά σχήματα , με βάση από κολώνες γύρω από την αυλή ,ευρέθησαν αντάμα αρχαίες χριστιανικές επιγραφές και τεμάχια με βάσεις από κολώνες του πρώτου χριστιανικού ναού τεμάχια μαρμάρινα από το τέμπλο και άλλα στολίδια και πλάκα από την αγία τράπεζα από μελανού χρώματος
μάρμαρο και πλήθος από οστά ρωμαϊκών χρόνων κοντά στους τάφους των αγίων….
Αυτά εδιδάχτηκα στο μάθημα της Βυζαντινής Αρχαιολογίας από τον καθηγητή μου στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών αλησμόνητο Νικόλαον παπα Μιχαήλ Κοντολέοντα που ήταν από το χωριό μου τα Φυτά. Όπως εγράφη ,ο άγιος Ισίδωρος εμαρτύρησε εδώ κοντά στο σημερινό χωριό Νεχώρι που απέχει 9 χιλ. από τη Χώρα και ο ναός του είναι εκεί ο δεύτερος ναός του. Το σώμα του
Αγίου μεταφέρθη στη Βενετία στα 1125. Η αγία κάρα του (κεφαλή) εφυλάσσονταν εδώ στη Χίο με μεγάλη λατρεία από τους δικούς μας και για να αναγνωρίζουν οι Τούρκοι τον Άγιον Ισίδωρον σαν προστάτη της Χίου ,επλήρωναν μεγάλα χρηματικά ποσά σε αυτούς. Στις 17 Σεπτεμβρίου 1626 έγινεν η κλοπή της κάρας του προστάτη του νησιού μας , για την οποία ο ιστορικός Σγουρός γράφει ότι αυτή έγινε στα 1627, ο Α. Βλαστός και ο Γ. Ζολώτας στα 1622.
Μέχρι σήμερα ακούμε να λέγονται λόγια – ευχή στον Άγιο για μικρούς και μεγάλους μαζί, Εκείνος να μας φυλάσσει είτε μικροί είμεθα είτε μεγάλοι, να μας σιδερώνει, να είμεθα γεροί σαν το σίδερο για να μην πάθομε κανένα κακό ! Είθε, Άγιέ μου! Είθε ! Η χάρις του μεγάλη εσαεί να είναι !
Πάντα με αγάπη Χριστού !
Πάντα με χαρά !
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ Γ. ΓΑΤΑΝΑΣ
Από τα Φυτά της Χίου.
ΕΠΙΜΕΤΡΟ
——————
Στα 657 η Χίος έπαθε μεγάλη καταστροφή από τους Άραβες και τότε κατεστράφη και ο καλός ναός του Αγίου Ισιδώρου, εδώ στην πόλη της Χίου.
Από τα 1346- 1566 κατείχετο από τους Γενουάτες η Χίος.
Ναός του Αγίου Ισιδώρου , ο ναός του στον Βροντάδο , άλλος στα Καρδάμυλα, στο Νεχώρι εκεί στον τόπο του μαρτυρίου του και εκεί μέσα στην ερημιά κοντά στο χωριό Πιτυός.
Η μνήμη του εορτάζεται στις 14 Μαΐου.
Μαρτυρίες για τον τάφο του Αγίου Ισιδώρου.
———————————————————
Στα 1106- 1107 ο Ρώσος μοναχός Δανιήλ, ταξιδεύοντας για τους Αγίους Τόπους περνά από τη Χίο και γράφει ύστερα΄ «εις Χίον ετάφη ο άγιος μάρτυρας Ισίδωρος».
Στα 1696 ο Ιταλός περιηγητής Vincenzo Coronelli βλέποντας τον τάφο του Αγίου διηγείται ανάμεσα στα άλλα΄ «μεγαλυτέραν λάμψιν απέκτησεν η Χίος εκ του αίματος πολλών μαρτύρων , το οποίον επί Δεκίου Γαλλιηνού επότισε το έδαφός της, υπέρ παντός δι’ άλλους εκ του αίματος του αγίου μάρτυρος Ισιδώρου….
Ο Καισάριος Δαπόντες, μοναχός από τη Σκόπελο, περνά στα 1764 απ’ εδώ και γράφει « Ίδα
το μνήμα του μάρτυρος Ισιδώρου και της Μυρόπης της αυτού θαψάσης αθληφόρου».
Στα 1967 ο Ιεράρχης Μητροπολίτης Μυτιλήνης και τότε Τοποτηρητής της Ιεράς
Μητροπόλεως Χίου Ιάκωβος Κλεόμβροτος με ενέργειές του κατορθώνει να φέρουν πίσω
στην Χίο μέρος από τα άγια λείψανα που ευλαβικά φυλάσσονται στον ιστορικό
Μητροπολιτικό μας ιερό ναό.
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ Γ. ΓΑΤΑΝΑΣ
Φιλόλογος και Ιστορικός.
Πτυχιούχος Τμημάτων Ιστορίας – Αρχαιολογίας και Κλασσικής
Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού
και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Πτυχιούχος Διδασκαλείου Μέσης Εκπαιδεύσεως Αθηνών,
μείζονος διαρκείας.
Έπαινος Ακαδημίας Αθηνών.
Βραβείο α΄ με έπαινο της Γλωσσικής Εταιρείας Αθηνών.
Χρυσούς Σταυρός του Αγ. Ισιδώρου, ανώτατο παράσημο της Χιακής
Εκκλησίας.
Έπαινος της Γλωσσικής Εταιρείας Αθηνών.
Μέλος της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών.
Συγγραφέας. Επίτιμος ανταποκριτής και αρθρογράφος της Χιακής
εφημερίδος « Η ΠΡΟΟΔΟΣ» από τα 1970- 2011.
