Το νέο εκλογικό σύστημα για τις δημοτικές και περιφερειακές εκλογές εισάγει σημαντικές αλλαγές, με στόχο την απλοποίηση της διαδικασίας και την ενίσχυση της σταθερότητας στην τοπική αυτοδιοίκηση. Η μεταρρύθμιση αυτή προωθείται από το Υπουργείο Εσωτερικών, με τον αρμόδιο υπουργό Θεόδωρο Λιβάνιο να ηγείται της προσπάθειας για την εφαρμογή του νέου εκλογικού πλαισίου.
Εκλογή από την πρώτη Κυριακή με 43% + 1 ψήφο
Πλέον, δήμαρχοι και περιφερειάρχες εκλέγονται από τον πρώτο γύρο, εφόσον ο συνδυασμός τους συγκεντρώσει τουλάχιστον 43% των έγκυρων ψήφων συν μία ψήφο. Αν δεν επιτευχθεί αυτό το ποσοστό, διεξάγεται δεύτερος γύρος μεταξύ των δύο πρώτων συνδυασμών την επόμενη Κυριακή.
Πενταετής θητεία
Η θητεία των αιρετών οργάνων της τοπικής αυτοδιοίκησης επανέρχεται στην πενταετία. Οι νέες διοικήσεις αναλαμβάνουν καθήκοντα την 1η Ιανουαρίου 2024, με τη θητεία τους να λήγει στις 31 Δεκεμβρίου 2028.
Μείωση αριθμού συμβούλων
Ο αριθμός των δημοτικών και περιφερειακών συμβούλων μειώνεται για την ενίσχυση της αποτελεσματικότητας των οργάνων. Για παράδειγμα, το 2019 είχαν εκλεγεί 9.470 δημοτικοί σύμβουλοι, ενώ για την επόμενη θητεία ο αριθμός αυτός μειώνεται σε 8.481.
Αλλαγές στις δημοτικές κοινότητες
Επανέρχεται η ορολογία «δημοτική κοινότητα» αντί για «κοινότητα». Για κοινότητες με πληθυσμό έως 300 κατοίκους, πρόεδρος εκλέγεται ο υποψήφιος με τους περισσότερους σταυρούς, ανεξαρτήτως συνδυασμού. Σε κοινότητες άνω των 300 κατοίκων, καταργείται η ξεχωριστή κάλπη και καθιερώνεται ενιαίο ψηφοδέλτιο για δημοτικούς συμβούλους και συμβούλους κοινοτήτων.
Η πρωτοβουλία του Υπουργείου Εσωτερικών έρχεται σε συνέχεια της ανάγκης για πιο αποτελεσματική διακυβέρνηση στην τοπική αυτοδιοίκηση, μειώνοντας τις καθυστερήσεις και τις ακυβερνησίες που είχαν προκύψει στο παρελθόν λόγω των συστημάτων απλής αναλογικής και διπλών γύρων εκλογών. Το σχετικό νομοσχέδιο αναμένεται να κατατεθεί στη Βουλή πριν από το καλοκαίρι του 2025, ώστε να υπάρξει επαρκής χρόνος για διαβούλευση και προετοιμασία ενόψει των επόμενων αυτοδιοικητικών εκλογών.
