Η Πρωτομαγιά είναι μια ημέρα μνήμης, αγώνα και διεκδίκησης. Είναι η υπενθύμιση ότι τίποτα από όσα σήμερα θεωρούμε αυτονόητα στην εργασία δεν χαρίστηκε, αντιθέτως όλα κατακτήθηκαν μέσα από συγκρούσεις, θυσίες και συλλογική δράση.
Το οκτάωρο, που σήμερα μοιάζει δεδομένο, αν και έχουν προσπαθήσει να το καταργήσουν ποικιλότροπος, υπήρξε κάποτε ένα ριζοσπαστικό αίτημα. Οι εργαζόμενοι που το διεκδίκησαν αντιμετώπισαν καταστολή, διώξεις, ακόμα και τον θάνατο. Κι όμως, επέμειναν γιατί διεκδικούσαν αξιοπρέπεια στη ζωή τους.
Σήμερα, περισσότερο από έναν αιώνα μετά, η κοινωνία και η οικονομία έχουν αλλάξει δραματικά. Η τεχνολογία έχει αυξήσει την παραγωγικότητα, οι μορφές εργασίας έχουν μετασχηματιστεί και οι ανάγκες των εργαζομένων έχουν εξελιχθεί. Κι όμως, η βασική συζήτηση παραμένει ίδια, πόσο χρόνο δουλεύουμε και με ποιους όρους ζούμε.
Η πρόταση για τετραήμερη εργασία, με οκτάωρο και πλήρεις αποδοχές όπως και στο πενθήμερο, δεν είναι μια ουτοπία. Είναι η σύγχρονη συνέχεια εκείνων των αγώνων που καθιέρωσαν το οκτάωρο. Όπως τότε ζητήθηκε λιγότερη εργασία για περισσότερη ζωή, έτσι και σήμερα τίθεται το ίδιο ερώτημα με νέους όρους.
Η τετραήμερη εργασία δεν αφορά μόνο τη μείωση των ωρών. Αφορά την ποιότητα ζωής. Αφορά την ισορροπία ανάμεσα στην εργασία και τον προσωπικό χρόνο. Αφορά την ψυχική υγεία, την οικογένεια, τη συμμετοχή στην κοινωνία. Αφορά τελικά το δικαίωμα να ζούμε και όχι απλώς να εργαζόμαστε όπως συμβαίνει σήμερα κατά κόρων!
Οι αντιρρήσεις είναι γνωστές, κόστος, ανταγωνιστικότητα, παραγωγικότητα, κλπ. Όμως η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι όπου εφαρμόστηκε σωστά, η παραγωγικότητα όχι μόνο δεν μειώθηκε, αλλά συχνά αυξήθηκε. Οι εργαζόμενοι έγιναν πιο αποδοτικοί, πιο συγκεντρωμένοι, πιο δημιουργικοί. Γιατί ένας άνθρωπος που έχει χρόνο να ζήσει, δουλεύει καλύτερα.
Η Πρωτομαγιά, λοιπόν, δεν είναι μόνο για να θυμόμαστε. Είναι για να επαναπροσδιορίζουμε. Να θέτουμε νέους στόχους, να ανοίγουμε νέους δρόμους. Αν το οκτάωρο ήταν το αίτημα του χθες, η τετραήμερη εργασία μπορεί να είναι το αίτημα του σήμερα.
Το ερώτημα δεν είναι αν μπορούμε να το κάνουμε. Το ερώτημα είναι αν θέλουμε να συνεχίσουμε την ιστορία των κατακτήσεων ή αν θα αρκεστούμε σε όσα ήδη νομίζουμε ότι έχουμε.
Γιώργος Αμέντας
