Α΄
Ο Διονύσιος Σολωμός είναι ο εθνικός μας ποιητής.
Εγεννήθη στη Ζάκυνθο στα 1798.
Ήταν γιος του Νικολάου Σολωμού και της Αγγελικής Νίκλη. Υπήρξε γνήσιος ερμηνευτής του εθνικού παλμού.
΄Εζησε πολλά χρόνια στο εξωτερικό. Γυρίζοντας από την Ιταλία έφερε μαζί του την πρώτη συλλογή των ιταλικών ποιημάτων του . Θέλοντας να ξαναπάει εκεί δεν τον άφησε ο Χαρίλαος Τρικούπης. Του κινεί ύστερα το ενδιαφέρον ο δεκαπεντασύλλαβος στίχος που τον χρησιμοποιεί στα έργα του «Πορφύρας», «Νικηφόρος Βρυέννιος», «Κρητικός» και «Ελληνίδα μητέρα». Η Ελληνική επανάσταση του αποκαλύπτει το βαθύτερο νόημα της Ελληνικής πατρίδας. Όταν έγραψε τον «Ύμνον εις την Ελευθερίαν » ,ήταν 25 ετών.
Έγραψε ποιήματα για τον Λόρδο Βύρωνα, τον Μάρκο Μπότσαρη και την καταστροφή των Ψαρών.
Σύμβολό του είναι η Ελευθερία. Ελευθερία εθνική, πνευματική και αισθητική.
Οι «Ελεύθεροι πολιορκημένοι » είναι λογοτεχνικό είδος, είναι επικολυρική σύνθεση.
Ένας ύμνος είναι προς τη δύναμη της ψυχής, προς τη θέληση, προς το χρέος.
Είναι εμπνευσμένο από τη Δεύτερη πολιορκία του Μεσολογγίου.
Άρχισε να το γράφει στα 1826, πριν φύγει από την Ζάκυνθο και το συνέχισε από τα 1833- 1843. Με αυτό το ποίημα , έδωσε το μέτρο της ποιητικής του ικανότητας. Ο ποιητής ετελείωσε ανώδυνα στις 9 Φεβρουαρίου 1857.
Τα τρία σχεδιάσματα που έγραψεν, είναι σπουδαία…
Θέμα του η πάλη των ανθρώπων με τους πειρασμούς.
Σχεδίασμα Γ΄.
Από το μαύρο σύννεφο κι από την μαύρη πίσσα.
………………
Αλλ΄ ήλιος , αλλ΄ αόρατος, αιθέρας κοσμοφόρος,
ο στύλος φανερώνεται, με κάτου μαζεμένα
τα παλληκάρια τα καλά, μ΄ απάνου η σημαία,
που μουρμουρίζει και μιλεί και τον Σταυρόν απλώνει
παντόγυρα στον όμορφο αέρα της αντρείας,
κι ο ουρανός καμάρωνε κι η γη χειροκροτούσε΄
κάθε φωνή κινούμενη κατά το φως μιλούσε
κι εσκόρπα τα τρισεύγενα λουλούδια της αγάπης΄
Όμορφη , πλούσια, κι άπαρτη, και σεβαστή κι αγία!
Ο πειρασμός.
Έστησ΄ ο έρωτας χορό με τον ξανθόν Απρίλη,
κι η φύσις ηύρε την καλή και τη γλυκειά της ώρα,
και μες στη σκιά που φούντωσε και κλει δροσιές και μόσχους,
ανάκουστος κελαηδισμός και λιποθυμισμένος.
Νερά καθάρια και γλυκά, νερά χαριτωμένα,
χύνονται μες στην άβυσσο τη μοσχοβολισμένη
και παίρνουνε το μόσχο της κι αφήνουν τη δροσιά τους,
κι ούλα στον ήλιο δείχνοντας τα πλούτια της πηγής τους
τρέχουν εδώ, τρέχουν εκεί και κάνουν σαν αηδόνια.
Εξ΄ αναβλύζει η ζωή, σε γη, σ΄ ουρανό, σε κύμα
Αλλά στης λίμνης το νερό , π΄ ακίνητο΄ ναι κι άσπρο
ακίνητ΄ όπου κι αν ιδής, και κάτασπρ΄ ως τον πάτο,
με μικρόν ίσκιον άγνωρον έπαιξ΄ η πεταλούδα,
που΄ χε ευωδίσει τους ύπνους της μέσα στον άγριο κρίνο.
Αλαφροΐσκιωτε καλέ, για πες απόψε τι΄ δες.
Νύχτα γιομάτη θαύματα, νύχτα σπαρμένη μάγια !
Χωρίς ποσώς γης, ουρανός και θάλασσα να πνένε,
ουδ΄ όσο κάν΄ η μέλισσα κοντά στο λουλουδάκι,
γύρω σε κάτι ατάραχο π΄ ασπρίζει μες τη λίμνη ,
μονάχο ανακατώθηκε το στρογγυλό φεγγάρι,
κι όμορφη βγαίνει κορασιά ντυμένη με το φως του.
Ενότητες.
1. Η πρώτη, ο πρώτος στίχος.
2. Η δεύτερη από 2- 10 στίχο, τέταρτο απόσπασμα.
3. Η τρίτη ο πειρασμός.
Ερμηνευτικά.
Κοσμοφόρος΄ περιέχει πολλούς κόσμους.
ο στύλος΄ της σημαίας
τη σημαία΄ την πατρίδα
τον Σταυρόν΄ τη θρησκεία
μουρμουρίζει΄ κυματίζει
παντόγυρα΄ ολόγυρα
η γη χειροκροτούσε΄ ο ενθουσιασμός της γης
όμορη…. κι αγία΄ η γη του Μεσολογγίου
Εκφραστικά.
Εικόνες : η εικόνα του πολέμου΄ ο στύλος φανερώνεται
με κάτου μαζεμένα…. και τον Σταυρόν απλώνει.
Παρομοιώσεις΄ ο στύλος σαν ήλιος, σαν αόρατος αιθέρας
Προσωποποιήσεις΄ τη σημαία που μουρμουρίζει και μιλεί΄
ο ουρανός καμάρωνε , η γη χειροκροτούσε.
Ο πειρασμός.
Ερμηνευτικά.
Το μόσχο της΄ τ΄ άρωμά της
τρέχουν΄ τα νερά
Νύχτα γιομάτη θαύματα….. μάγια΄ η μυστηριώδης νύχτα
Βγαίνει μέσα από τη λίμνη η κορασιά΄ η Ελευθερία
Εκφραστικά.
Εικόνες΄ της φύσης, της νύχτας.
Παρομοιώσεις΄ τα νερά κάμνουν σαν αηδόνια
ουδ΄ όσο κάν΄ η μέλισσα κοντά στο λουλουδάκι
Προσωποποιήσεις΄ ο Έρωτας, ο ξανθός Απρίλης
Μεταφορές΄ έστησε χορό . Γλυκιά ώρα.
Νοήματα – περίληψη.
1. Τα σημάδια που αφήνει ο πόλεμος
2. Η σημαία υψώνεται επάνω από τους αγωνιστές, σαν σύμβολο πίστης και
ανδρείας
3. Η ολοκλήρωση της φύσης έρχεται με τον πειρασμό
4. Η Ελευθερία εμφανίζεται να βγαίνει μέσα από τη λίμνη.
Κεντρική ιδέα.
Ο συνεχής αγώνας και η καταπολέμηση του πειρασμού οδηγούν στη
δημιουργία , στην ελευθερία.
Οι «Ελεύθεροι πολιορκημένοι» έχουν γραφεί στη δημοτική γλώσσα.
Τον Μάιο του 1823, έγραψε στο διάστημα ενός μηνός τον « Ύμνον εις την Ελευθερίαν».
Ο Ύμνος ετυπώθη στο Μεσολόγγι στα 1824 και όταν ο Τρικούπης επήγε να του τον διαβάσει ακόμα ανέκδοτο στον Λόρδο Βύρωνα, εκείνος είχε κλείσει για πάντα τα μάτια.
Το Επίγραμμα «Η καταστροφή των Ψαρών» γραμμένο στα 1825, φαίνεται ότι δεν ήταν αδύνατο στον αληθινό ποιητή να φανερώσει με απλές δημοτικές μορφές πλέον διάλεκτο εφευρήματα της φαντασίας.
Ο ποιητής στα 1844, απεφάσισε να μεταβάλει το ποίημα «Ελεύθεροι πολιορκημένοι» σε ανομοιοκατάληκτους στίχους.
Στο γ΄ σχεδίασμα των «Ελεύθερων πολιορκημένων», εσώζετο στην ψυχή του το θάρρος, αβίαστος ενθουσιασμός, βαθειά ήταν η ευλάβεια προς την τέχνη, στην οποία εθυσίασε την πρόσκαιρη φήμη, προσηλωμένος στον υψηλό τύπο ,τον οποίο είχε βρει η ποιητική του δύναμη φτάνοντας στην ακμή της.
Στο ποίημα «Ελεύθεροι πολιορκημένοι» έπρεπε να φανεί ακέραιος ο άνθρωπος.
Ο ποιητής ύψωσε τους πολιορκημένους στου ουρανού την γαλήνη.
Πάντα με αγάπη !
Πάντα με χαρά !
ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ Γ. ΓΑΤΑΝΑΣ.
Από τα Φυτά της Χίου.
Πτυχιούχος Τμημάτων Ιστορίας – Αρχαιολογίας και Κλασσικής
Φιλολογίας της Φιλοσοφικής Σχολής του Εθνικού
και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών.
Πτυχιούχος Διδασκαλείου Μέσης Εκπαιδεύσεως Αθηνών,
μείζονος διαρκείας.
Έπαινος Ακαδημίας Αθηνών.
Βραβείο α΄ με έπαινο της Γλωσσικής Εταιρείας Αθηνών.
Χρυσούς Σταυρός του Αγ. Ισιδώρου, ανώτατο παράσημο της Χιακής Εκκλησίας.
Έπαινος της Γλωσσικής Εταιρείας Αθηνών.
Μέλος της Ένωσης Ελλήνων Λογοτεχνών.
Συγγραφέας. Επίτιμος ανταποκριτής και αρθρογράφος της Χιακής εφημερίδος « Η ΠΡΟΟΔΟΣ» από τα 1970- 2011.
