Γράφει ο Αναστ. Ι. Τριπολίτης, Ιατρός και… φανατικός Χιώτης
Σε πρόσφατο άρθρο του κ. Ελευθερίου Γ. Σκιαδά στην «ΕΣΤΙΑ» (Δευτέρα 14/7/2025), ο οποίος και με μορφώνει καθημερινά, διαβάζω για τον «πρώτο ταξιδιωτικό οδηγό του Αιγαίου», τον οποίο έγραψε ο
Ολλανδός Hendrik Frieseman (1756-1821). Ο αείμνηστος Frieseman λοιπόν (Καθηγητής και Πρύτανης του Πανεπιστημίου Harderwijk της Ανατολικής Ολλανδίας), σε ένα μάλλον ολιγόλογο χρονικό (μόλις 143
σελίδες) γραμμένο στα γαλλικά, περιγράφει συνοπτικά 42(!!!)¹ (τα θαυμαστικά δικά μου), μάλιστα 42 νησιά του Αιγαίου με αλφαβητική σειρά!… Παραθέτει κυρίως γεωγραφικά και ναυτιλιακά στοιχεία,
πληροφορίες για τον πληθυσμό, το εμπόριο, την παραγωγή και την οικονομία κάθε τόπου, τα αξιοθέατα αλλά και την εκκλησιαστική και την κοινωνική ζωή. Εγώ, ως Χιώτης, περιορίζομαι να γράψω περί Χίου και κάποιες λίγες παρατηρήσεις ή κρίσεις περί των άλλων νησιών.
Αντιγράφω:
«Η Χίος λοιπόν, με μια καλοχτισμένη πολιτεία της Ανατολής ως πρωτεύουσα» (ο ερευνητής δεν αναφέρει αν ελέγετο Χώρα), «με όμορφα σπίτια, άνετα, με ωραίες στέγες» (ο γράφων τον ταξιδιωτικό οδηγό τον αναφέρει ως «κομψοτέχνημα»), «αλλά με κακή ρυμοτομία² και δρόμου στρωμένους με στρογγυλές πέτρες, με πλούσια οινοπαραγωγή αλλά και σπουδαιότερο εμπόρευμα το μετάξι, η Χίος εθεωρείτο ως "ευημερούσα νήσος", με υφαντουργία βελούδων και δαμάσκων που διοχετεύοντο στις αγορές της Ασίας, της Αιγύπτου και της Μπαρμπαριάς. Στα υφάσματα
συχνά ανακατεύοντο το ασήμι με το χρυσάφι, ενώ στο νησί έδρευε Αγάς με 150 γενίτσαρους σε περίοδο ειρήνης. Εκατό χιλιάδες Έλληνες κατοικούσαν στο νησί, 3.000 Λατίνοι και 10.000 Τούρκοι».
Ακολούθως ο ερευνητής αναφέρεται στις Χιώτισσες, οι οποίες εκρίνοντο ως «πεντακάθαρες και ευπροσήγορες», ενώ απηλάσσοντο από το «χαράτσι» αν πληρούσαν ορισμένες προϋποθέσεις («φόρος του κορδονιού», δεν τον περιγράφω επειδή δεν τον… πολυκαταλαβαίνω)!…
Τελειώνοντας με τη Χίο, διαπιστώνω ότι η Μύκονος ήταν από τότε κοσμική. Είχε μόλις 6.000 κατοίκους, αλλά «φιλοξενούσε» 4 προξένους, της Ρωσίας, της Γαλλίας, της Αγγλίας και της Ολλανδίας (ο Αγάς δεν ήταν «φιλοξενούμενος», Τούρκος κατακτητής ήταν)!… Οι Μυκονιάτες εθεωρούντο οι καλύτεροι ναυτικοί³ του Αιγαίου, με στόλο πλέον των 100 καραβιών, εκτός των 40-50 καϊκιών για τοπικές μεταφορές!… Η Μύκονος λοιπόν τα είχε όλα «εκτός από καλούς μάγειρες» (όπως αναφέρει ο
ερευνητής).
Τελειώνω με μια παρατήρηση: δεν πιστεύω ότι η Μυτιλήνη ήταν τόσο αραιοκατοικημένη (με τόσο λίγο πληθυσμό).
1 Δεν αναφέρεται πουθενά αν ο ίδιος τα είχε επισκεφθεί όλα ή ανέτρεψε σε βιβλιογραφικές πηγές.
2 σ.σ.: Έκτοτε δεν έχει φτιάξει και πολύ!…
3 Πράγμα, που ως Χιώτης, ισχυρίζομαι ότι δεν ισχύει σήμερα!…
Με εκτίμηση,
Αναστ. Ι. Τριπολίτης
Ιατρός-
Αγγειοχειρουργός
