Παρουσιάστηκε η πρόταση μετατροπής του σε Ολοκληρωμένο Οικοσύστημα Βιώσιμης Ανάπτυξης
Στα χέρια και τη διάθεση αξιοποίησης των κατοίκων και των καταγόμενων από το Πιτυός βρίσκεται από τις 7 Μαρτίου το Σχέδιο μετατροπής του σε ζωντανό οικοσύστημα βιώσιμης ανάπτυξης.
Όσα χρόνια προσδοκούμε η αλλαγή της κατάστασης να προέλθει από κάπου αλλού διαπιστώνουμε ότι είναι μάταιο, τόνισαν εισαγωγικά οι ομιλητές στην εκδήλωση που συνδιογράνωσαν η Τοπική Κοινότητα Πιτυούς και η ΚοινΣΕπ “Πιτυός Προορισμός”, προκειμένου να υποδείξουν ότι η αναζωογόνηση των μικρών ορεινών οικισμών της βόρειας Χίου είναι υπόθεση πρωτίστως του ανθρώπινου δυναμικού τους.
Την παρουσίαση παρακολούθησαν περισσότερα από 70 Πιτυανοί αλλά και ενδιαφερόμενοι από τα Καρδάμυλα, τη Βολισσό και την πόλη της Χίου.
Τα δεδομένα οδηγούν στο συμπέρασμα
Τα στελέχη της ΚοινΣΕπ κατέγραψαν τα σημερινά φθίνοντα πληθυσμιακά και οικονομικά δεδομένα του οικισμού. Καταλήγοντας στο συμπέρασμα ότι το επάγγελμα της κτηνοτροφίας, με την παραδοσιακή μορφή της, έπαψε να είναι ελκυστικό για τις νεότερες γενιές του Πιτυούς και το στόχο της πληθυσμιακής αναπλήρωσης έρχονται να ενισχύσουν νεότερα επαγγέλματα στο χώρο των υπηρεσιών.
Όταν σε έναν τόπο δημιουργείται εισόδημα παύει να αργοσβήνει, ο πληθυσμός του αναπληρώνεται και η ζωή συνεχίζεται.
Με όπλο την αυθεντικότητα
Παρόλα αυτά το Σχέδιο που παρουσιάστηκε ποντάρει στην κτηνοτροφική παράδοση του τόπου, με τη μορφή της διάχυτης στον υφιστάμενο πληθυσμό του τεχνογνωσία παραγωγής κτηνοτροφικών προϊόντων και κυρίως στο βασικό χαρακτηριστικό του Πιτυούς να έχει δυνατό χειμώνα και δροσερό καλοκαίρι. Να έχει δηλαδή τη δυνατότητα να λειτουργεί ως ένα τόπος ελκυστικός και για τους χειμερινούς και για τους θερινούς μήνες. Πιτυός 365 ημερών.
Το Σχέδιο “Πιτυός All In clusive”
Το Σχέδιο που παρουσιάστηκε επιδιώκει με περιβαλλοντική ευαισθησία να αξιοποιήσει την τοπική παραγωγή, τα διάσπαρτα μνημεία αγροκτηνοτροφικής κληρονομιάς, τον πολιτισμό και τις βιωματικές παραστάσεις του χωριού, για να του προσδώσει κοινωνική συνοχή μέσα από τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και κατά συνέπεια να πετύχει την πληθυσμιακή αναπλήρωση.
“Το Πιτυός μπορεί να αποτελέσει το πρώτο all in clusive χωριό της Χίου, αναλαμβάνοντας παράλληλα το ρόλο μετατροπής του στην καλή πύλη της υπόλοιπης βόρειας Χίου, αξιοποιώντας τη φυσική του θέση”, ανέφεραν τα στελέχη της “Πιτυός Προορισμός”.
Ως τρόπο για να το επιτύχει πρότειναν την παρότρυνση “Ζήσε στο Πιτυός ως Πιτυανός”, με την οποία θα προτείνεται στον επισκέπτη για όλη τη διάρκεια του χρόνου η ολιγοήμερη ατομική ή οικογενειακή παραμονή του στο χωριό που θα στηρίζεται στο τετράπτυχο:
* απλότητα στη φιλοξενία
* συμμετοχή στην παραγωγή
* εμπειρία
* κατεύθυνση για γνωριμία με τη βόρεια Χίο.
Η “Διάσπαρτη Φιλοξενία”
Βασικός πυλώνας του Σχεδίου είναι η ενεργοποίηση των κλειστών αλλά κατοικήσιμων σπιτιών, πριν αυτά αρχίσουν να καταρρέουν. Συγκεκριμένα προτάθηκε σπίτια που οι ιδιοκτήτες τους εμφανίζονται πολύ αραιά στο Πιτυός να διαχειριστούν από την ΚοινΣΕπ, διατηρώντας το σημερινό ιδιοκτησιακό καθεστώς τους και, αυτονόητα, με προβάδισμα διαμονής των ιδιοκτητών όποτε εκείνοι επιλέγουν να επιστρέφουν στον τόπο καταγωγής. Το δίκτυο αυτών των σπιτιών θα μπορεί να εκμισθώνει βραχυχρόνια η ΚοινΣΕπ σε ενδιαφερόμενους επισκέπτες του Πιτυούς.
Με τον τρόπο αυτό τα κενά σήμερα σπίτια θα πάψουν να δημιουργούν ετήσια κόστη συντήρησης στους ιδιοκτήτες τους, θα παραμένουν καθαρά σε μόνιμη βάση και, εφόσον προκαλούν ενδιαφέρον παραμονής, ο ιδιοκτήτης τους θα λαμβάνει το μεγαλύτερο ποσοστό της μίσθωσης, αφαιρούμενων των εξόδων συντήρησης κι ενός διαχειριστικού ποσοστού της ΚοινΣΕπ.
Με τον τρόπο αυτό ο οικιστικός ιστός του Πιτυούς ξαναζωντανεύει, το χωριό παραμένει χωριό και ο επισκέπτης γίνεται γείτονας.
Το ερώτημα γιατί ο επισκέπτης να επιλέξει ένα σπίτι στο Πιτυός, λιγότερο ελκυστικό από σύγχρονες τουριστικές υποδομές άλλων περιοχών, η απάντηση είναι απλή: γιατί θα συνδυάζει την διαμονή με ένα μεστό από εμπειρίες και παράδοση πρόγραμμα.
Η Πιτυανή Σχολή Παράδοσης
Δεύτερος πυλώνας του Σχεδίου είναι η διάσωση και αξιοποίηση της σπουδαίας τεχνογνωσίας παραγωγής του Πιτυούς. Η “Πιτυανή Σχολή Παράδοσης” έχει ως στόχο να καταγράψει και να μεταβιβάσει τις τεχνικές παραγωγής, ενεργοποιώντας το υπάρχον ανθρώπινο δυναμικό του χωριού ως εμπειρικούς εκπαιδευτές σε κάποια από τα βιωματικά εργαστήρια.
Το μηνιαίο πρόγραμμα
Μαγνήτης για την επιλογή του Πιτυούς θα αποτελέσουν τα μηνιαία προγράμματα που θα διαμορφώνει η ΚοινΣΕπ, ως τρίτος πυλώνας του Σχεδίου. Αυτά θα διακρίνονται στα “πάγια” και τα “εποχικά”.
Τα στελέχη της ΚοινΣΕπ παρουσίασαν ως “πάγιες” 10 δραστηριότητες για τον φιλοξενούμενο, από τις οποίες οι 9 θα μπορούν να έχουν άμεση εφαρμογή.
Από την “εποχική” ενότητα των δραστηριοτήτων το μηνιαίο πρόγραμμα θα περιλαμβάνει ό,τι είναι διαθέσιμο ανά εποχή. Από μανιταροσυλλογή και μάζεμα χόρτων, ως αλώνισμα και καζάνισμα σούμας.
Συντήρηση και ανάδειξη μνημείων
Ως χώροι διοργάνωσης των βιωματικών εμπειριών θα χρησιμοποιηθούν διάσπαρτα στο χωριό μνημεία της αγροκτηνοτροφικής του κληρονομιάς. Τα στελέχη της ΚοινΣΕπ ανακοίνωσαν ποια έχουν δεχθεί ήδη παρεμβάσεις συντήρησης και ποια θα τις δεχτούν στο μέλλον, προσθέτοντας ότι η χρήση τους, για νέους πια σκοπούς, οδηγεί αυτονόητα στη συντήρηση και ανάδειξη τους, καθιστώντας αυτή την παρέμβαση ως τον τέταρτο πυλώνα του Σχεδίου.
Το Τουριστικό Γραφείο
Όλο αυτό το σύστημα θα διαχειρίζεται μέσω Τουριστικού Γραφείου, για το οποίο ήδη η “Πιτυός Προορισμός” έχει εκδώσει άδεια λειτουργίας.
Παράλληλα με τη διαχείριση των διαθέσιμων οικημάτων και το συνδυασμό τους με τις δραστηριότητες του μηνιαίου προγράμματος, το Τουριστικό Γραφείο πρόκειται να διοργανώνει δυο θεματικές εκδρομές μηνιαίως για άλλα σημεία ενδιαφέροντος της βόρειας Χίου, ώστε να μεταγγίζει στους φιλοξενούμενους την επιθυμία να γνωρίσουν καλύτερα και την ανόθευτη Χίο.
Τα στελέχη της ΚοινΣΕπ παρουσίασαν αναλυτικά το χρονοδιάγραμμα βάση του οποίου θα κινηθούν, εφόσον υπάρξει ενδιαφέρον και εξήγησαν γιατί η υλοποίηση του Σχεδίου επείγει. Επέμειναν δε ότι μεγάλος μακροπρόθεσμος στόχος είναι σταδιακά να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις να αναπτυχθούν ξανά αγροτικές και κτηνοτροφικές δραστηριότητες με νεότερους κατ’ επάγγελμα αγροκτηνοτρόφους.
Το παράδειγμα της Βαμβακούς
Ως ένα χειροπιαστό παράδειγμα οικισμού που πήρε την τύχη του στα χέρια του παρουσιάστηκε η Βαμβακού Λακωνίας. Ο εκπρόσωπος της Vamvakou Revival, Αν. Βερδήλος, διαδικτυακά εξήγησε στους παριστάμενους πώς η Βαμβακού των 9 κατοίκων γίνεται πρότυπο αναγέννησης μικρού οικισμού στον ελλαδικό χώρο.
“Τις στέρεες βάσεις θα δώσει η επανασύσταση της παραγωγής, για αυτό και δίνουμε μεγάλη βαρύτητα στη λειτουργία του Αγροκτηνοτροφικού και του Γυναικείου Συνεταιρισμού μας. Όμως ξεκινήσαμε από το ευκολότερο στάδιο, την αύξηση της επισκεψιμότητας της Βαμβακούς. Θέλαμε να την βάλουμε ξανά στο χάρτη”, ανέφερε, μην παραλείποντας την καθοριστική στήριξη της πρωτοβουλίας από το Ίδρυμα “Σταύρος Νιάρχος” και προτρέποντας τους κατοίκους του Πιτυούς σε μια μόνιμη άσκηση συνεργασίας.
Οι αναγκαίες δημόσιες παρεμβάσεις
Το Σχέδιο του Πιτυούς γίνεται σταδιακά κτήμα όλων των φορέων του. Ο πρόεδρος της Τοπικής Κοινότητας, Αντ. Φυτούσης, αφού παρουσίασε όσα έχουν γίνει ως σήμερα στο διάστημα της θητείας του, κατέθεσε και τα έργα που προοπτικά θα δώσουν δυνατή ώθηση στο σχεδιασμό. Μεταξύ άλλων ανέφερε:
* τη βελτίωση του δρόμου Ανάβατος – 18ο χλμ.
* την κατασκευή τεχνικού έργου στον ποταμό Μάκελο για να μην διακόπτει την κυκλοφορία, όταν ο ποταμός κατεβαίνει
* την εκπόνηση αντιπλημμυρικής μελέτης για αποστραγγιστικά έργα στον οικισμό
* τη δημιουργία χώρων στάθμευσης, χρήσιμους για τις καλοκαιρινές εκδηλώσεις
* την ένταξη του ανεμόμυλου του πύργου σε πρόγραμμα ανάδειξης του
* τη δημιουργία της Στέγης Χιακής Κτηνοτροφίας, το πρώτο ψηφιακό μουσείο κτηνοτροφίας
* τη μετατροπή του Πιτυούς στο Χριστουγεννιάτικο χωριό της Χίου.
“Η διάθεση συνεργασίας με το Δήμο Χίου και την Περιφέρεια είναι δεδομένη. Το ίδιο και η μεταξύ μας συνεργασία, που αποτελεί το θεμέλιο λίθο για να φτάσουμε ως εδώ”, ανέφερε ο κ. Φυτούσης.
Σύγχρονος και εθιμικός πολιτισμός
Το ισχυρό του αποτύπωμα για την προσπάθεια που επιχειρείται στο Πιτυός κατέθεσε, εκ μέρους του Εκπολιτιστικού Συλλόγου Πιτυούς, η γραμματέας του, Ειρ. Κριτούλη. Με κορωνίδα την αναβίωση των αποκριάτικων εθίμων και την πολύ επιτυχημένη διοργάνωση της Γιορτής Κτηνοτροφίας, η κ. Κριτούλη εξήγησε ότι ο Σύλλογος δεν ανταποκρίνεται μόνο στις εθιμικές του υποχρεώσεις αλλά ανοίγεται σταδιακά και σε σύγχρονες πολιτιστικές παρεμβάσεις που αγκαλιάζονται από όλο το χωριό.
Ο λόγος στους Πιτυανούς
“Δεν θέλουμε να αλλάξουμε το Πιτυός για να αρέσει στους ξένους. Θέλουμε να αναδείξουμε το Πιτυός όπως είναι, ώστε να το αγαπήσουν όσοι ψάχνουν την αλήθεια”, ανέφεραν καταληκτικά τα στελέχη της Πιτυός, ζητώντας από τους παριστάμενους να αντιληφθούν ότι μόνο με την συμβολή τους το Σχέδιο από … χάρτου θα περάσει στην πράξη.
Το Πιτυός θα νικήσει τον παγιωμένο πεσιμισμό ότι οι οικισμοί της βόρειας Χίου είναι καταδικασμένοι, δεν έχουν άλλη ευκαιρία. Σε κάθε περίπτωση γίνεται, μέχρι στιγμής, το μοναδικό χωριό του νησιού που σχεδιάζει το αύριο του.
