Μπορεί άραγε, το 2026, να συζητάμε ακόμη για καψόνια, σωματική και ψυχολογική πίεση σε νέους ανθρώπους που κάνουν τα πρώτα τους βήματα στη στρατιωτική τους πορεία; Το ερώτημα επανέρχεται με αφορμή τις σοβαρές καταγγελίες που φέρνει στο προσκήνιο η Πανελλήνια Ομοσπονδία Ενώσεων Στρατιωτικών, προκαλώντας έντονο προβληματισμό για το τι πραγματικά συμβαίνει πίσω από τις πύλες των στρατιωτικών σχολών.
Σύμφωνα με όσα καταγγέλλονται, στη Στρατιωτική Σχολή Ευελπίδων και σε άλλες σχολές φέρονται να καταγράφονται πρακτικές που δύσκολα συμβαδίζουν με την έννοια της εκπαίδευσης. Περιορισμοί στη σίτιση, εξαντλητική ψυχολογική πίεση, ακόμη και περιστατικά βίας εις βάρος πρωτοετών σπουδαστών περιγράφονται ως μέρος μιας διαδικασίας «σκληραγώγησης». Όμως τίθεται εύλογα το ερώτημα: πού τελειώνει η απαιτητική εκπαίδευση και πού αρχίζει η προσβολή της ανθρώπινης αξιοπρέπειας;
Οι στρατιωτικές σχολές αποτελούν χώρους διαμόρφωσης χαρακτήρων, πειθαρχίας και ευθύνης. Είναι το περιβάλλον όπου νέοι άνθρωποι καλούνται να υπηρετήσουν αξίες όπως ο σεβασμός, η αλληλεγγύη και το αίσθημα καθήκοντος. Όταν όμως καταγράφονται καταγγελίες για ταπείνωση ή κακομεταχείριση, η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται σε εσωτερικά ζητήματα πειθαρχίας. Αγγίζει βαθύτερα ζητήματα κουλτούρας, νοοτροπίας και αντίληψης για το τι σημαίνει στρατιωτική εκπαίδευση στη σύγχρονη εποχή.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί και το γεγονός ότι τέτοιες αναφορές δεν εμφανίζονται για πρώτη φορά. Αντίθετα, φαίνεται να επανέρχονται διαχρονικά, συνοδευόμενες από μαρτυρίες γονέων και σπουδαστών, αλλά και από περιστατικά που – όπως καταγγέλλεται – δεν αντιμετωπίζονται πάντα με τη δέουσα σοβαρότητα. Αν ισχύουν έστω και μέρος αυτών των αναφορών, τότε δεν πρόκειται για μεμονωμένες υπερβολές, αλλά για ένα ζήτημα που απαιτεί ουσιαστική διερεύνηση.
Τα ερωτήματα που τίθενται από την ΠΟΕΣ, προς το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας είναι συγκεκριμένα: ποιοι έλεγχοι πραγματοποιούνται, πόσα περιστατικά έχουν διερευνηθεί, ποια μέτρα προστασίας υπάρχουν για τους σπουδαστές και ποιες παρεμβάσεις σχεδιάζονται για τη βελτίωση των συνθηκών εκπαίδευσης. Πέρα όμως από τις απαντήσεις σε αριθμούς και διαδικασίες, η ουσία βρίσκεται αλλού — στην εμπιστοσύνη.
Γιατί η εικόνα των στρατιωτικών σχολών δεν αφορά μόνο όσους υπηρετούν σε αυτές. Αφορά συνολικά την κοινωνία και κυρίως τη νέα γενιά που καλείται να τις στελεχώσει. Όταν κυριαρχεί η αίσθηση φόβου ή απαξίωσης, το πρόβλημα δεν είναι μόνο εκπαιδευτικό, αλλά βαθιά θεσμικό.
Ίσως τελικά το πραγματικό ζητούμενο δεν είναι απλώς να διερευνηθούν οι καταγγελίες, αλλά να επαναπροσδιοριστεί το πρότυπο της στρατιωτικής εκπαίδευσης: μια εκπαίδευση αυστηρή, αλλά δίκαιη· απαιτητική, αλλά ανθρώπινη. Γιατί η πειθαρχία δεν μπορεί να οικοδομηθεί πάνω στον φόβο, αλλά στον σεβασμό. Και αυτό είναι ένα ερώτημα που δύσκολα μπορεί να μείνει αναπάντητο, ιδιαίτερα όταν τίθεται — εν έτει 2026.
Παντελής Κυδώνης
